ನೀವು ಎಂದಾದರೂ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ (Airport) ಇಮಿಗ್ರೇಷನ್ ಕ್ಯೂನಲ್ಲಿ ನಿಂತಾಗ ಸುತ್ತಲಿನ ಜನರ ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ್ದೀರಾ? ಕೆಲವು ನೀಲಿ, ಕೆಲವು ಬಿಳಿ, ಕೆಲವು ಮರೂನ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಆರೆಂಜ್ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ಬಣ್ಣದ ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ಗಳಿವೆ? ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣವೇನು? ಯಾವ ಬಣ್ಣದ ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪವರ್ ಇರುತ್ತದೆ? ಇಲ್ಲಿದೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ.
ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಯಾವ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರಬೇಕು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಡ್ಡಾಯ ನಿಯಮಗಳಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಆಯಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹುದ್ದೆ, ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಹತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ವಿಭಿನ್ನ ಬಣ್ಣಗಳ ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರStatus ಅನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಇದು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಆ 4 ಮುಖ್ಯ ಪಾಸ್ ಪೋರ್ಟ್ ಇಲ್ಲಿವೆ:
1. ನೀಲಿ ಪಾಸ್ ಪೋರ್ಟ್ (ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ)
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕರು ಹೊಂದಿರುವ ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ‘ಟೈಪ್ ಪಿ’ (Type P – Personal) ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇಶದ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕೆಲಸಗಳು, ಪ್ರವಾಸ, ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಥವಾ ವ್ಯವಹಾರ ನಿಮಿತ್ತ ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಾಗ ಇದನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಹೊಂದಿರುವವರು ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯ ಇಮಿಗ್ರೇಷನ್ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ವೀಸಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
2. ಬಿಳಿ ಪಾಸ್ ಪೋರ್ಟ್ (ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ)
ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಈ ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಅನ್ನು ‘ಟೈಪ್ ಎಸ್’ (Type S – Service) ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾಗಿ ಅಧಿಕೃತ ಕೆಲಸಗಳಿಗಾಗಿ ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರು, ಐಎಎಸ್ (IAS), ಐಪಿಎಸ್ (IPS) ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಇದನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಇದನ್ನು ಬಳಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಏರ್ಪೋರ್ಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆ ಇಮಿಗ್ರೇಷನ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಗೌರವ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
3. ಮರೂನ್ ಪಾಸ್ ಪೋರ್ಟ್ (ವಿಐಪಿ ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕರಿಗೆ)
ಡಾರ್ಕ್ ರೆಡ್ ಅಥವಾ ಮರೂನ್ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಅನ್ನು ‘ಟೈಪ್ ಡಿ’ (Type D – Diplomatic) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಆಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕರು (Diplomats), ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯದ ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವರು, ಸಂಸದರು (MPs) ಮತ್ತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಂತಹ ವಿಐಪಿಗಳಿಗೆ ಇದನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಗಲು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ವೀಸಾ (Visa) ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇವರಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದೌತ್ಯ ವಿನಾಯಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ತಪಾಸಣೆಯಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
4. ಆರೆಂಜ್ ಪಾಸ್ ಪೋರ್ಟ್ (ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ)
ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 2018 ರಲ್ಲಿ ಈ ಆರೆಂಜ್ (ಕಿತ್ತಳೆ) ಬಣ್ಣದ ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. 10ನೇ ತರಗತಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಓದಿ, ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಹೋಗುವ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಇದನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರು ECR (Emigration Check Required) ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಅವಿದ್ಯಾವಂತ ಕಾರ್ಮಿಕರು ವಂಚನೆಗೆ ಒಳಗಾಗದಂತೆ ತಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಅವರ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇವರು ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮುನ್ನ ಇಮಿಗ್ರೇಷನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ವಿಶೇಷ ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಗಮನಿಸಿ: ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಬಣ್ಣವನ್ನು ನೋಡಿಯೇ ಅವರ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮುಂದಿನ ಬಾರಿ ನೀವು ಏರ್ಪೋರ್ಟ್ಗೆ ಹೋದಾಗ ಈ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಲು ಮರೆಯಬೇಡಿ!
(ಇದು ಕೇವಲ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಅಧಿಕೃತ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರದ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು.)
