ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ (CJI) ಸೂರ್ಯ ಕಾಂತ್ ಅವರು ಹೈಕೋರ್ಟ್ಗಳು ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಗುರುವಾರ ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ಗಳ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ “ಹೆಡ್ಮಾಸ್ಟರ್” (ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯ) ಅಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 226 ಮತ್ತು 227 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ಗಳಿಗೆ ಇರುವ ವ್ಯಾಪಕ ಅಧಿಕಾರಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಸಿಜೆಐ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.
”ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ಗಳ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಹೆಡ್ಮಾಸ್ಟರ್ಗಳಾಗಿ ಕುಳಿತಿಲ್ಲ. ಅವು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಧಿ 226 ಹಾಗೂ 227 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳಿಗಿರುವ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಈ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ನಾವು ಅವುಗಳ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಲೇಬೇಕು,” ಎಂದು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ವಿ. ಮೋಹನಾ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪೀಠದ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದ ಸಿಜೆಐ ಕಾಂತ್ ಹೇಳಿದರು.
ಝಾರ್ಖಂಡ್ ರಾಜ್ಯ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ (JSPCB) ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಮೇಲ್ಮನವಿಯ ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಅರಣ್ಯಗಳ ಗಡಿಯಿಂದ ಒಂದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಟೋನ್ ಕ್ರಷರ್ಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡದಂತೆ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಿ ಝಾರ್ಖಂಡ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ್ದ ಮಧ್ಯಂತರ ಆದೇಶದ ವಿರುದ್ಧ ಈ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು.
ಹೈಕೋರ್ಟ್ಗಳು ತಮ್ಮ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವಾಗ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ಗೆ ಅಧೀನವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನಿಲುವನ್ನು ಈ ಮಾತುಗಳು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸುವುದರಿಂದ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 141ರ ಪ್ರಕಾರ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಕಾಯ್ದೆಯು ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೂ, ಹೈಕೋರ್ಟ್ಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ವಿಧಿ 226ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಮರ್ಶೆಯ ವ್ಯಾಪಕ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ವಿಧಿ 227ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಿತಿಯೊಳಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗಳ (Tribunals) ಮೇಲೆ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಜಾರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ವಿಧಿ 32ರ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಹೈಕೋರ್ಟ್ಗಳ ವಿಧಿ 226ರ ಅಧಿಕಾರವು ಕೇವಲ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಜಾರಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ “ಇತರ ಯಾವುದೇ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೂ” ರಿಟ್ (Writs) ಹೊರಡಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ವಿಧಿ 226 ಅನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲಭೂತ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಅತಿರೇಕಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರಮುಖ ರಕ್ಷಣಾ ಕವಚ ಎಂದು ಪದೇ ಪದೇ ಬಣ್ಣಿಸಿವೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿರುವ ಈ ವಿವಾದವು, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿಯ ಸಮೀಪ ಕಲ್ಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಟೋನ್ ಕ್ರಷರ್ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಇದ್ದ ಕನಿಷ್ಠ ದೂರದ ಮಿತಿಯನ್ನು ಈ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ 400-500 ಮೀಟರ್ಗಳಿಂದ 250 ಮೀಟರ್ಗಳಿಗೆ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿ 2015 ರಲ್ಲಿ JSPCB ಹೊರಡಿಸಿದ್ದ ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ಸವಾಲಿನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ.
ಈ ಅಧಿಸೂಚನೆಯನ್ನು ಸವಾಲು ಮಾಡಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಅರ್ಜಿಗಳ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ್ದ ಝಾರ್ಖಂಡ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಜನವರಿ 16 ರ ಮಧ್ಯಂತರ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಅರಣ್ಯಗಳ ಒಂದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಅಥವಾ ಕ್ರಷರ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಅನುಮತಿ ನೀಡದಂತೆ JSPCB ಗೆ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಿತ್ತು.
ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾದ ‘ಟಿ.ಎನ್. ಗೋದಾವರ್ಮನ್ ತಿರುಮುಲ್ಪಾಡ್’ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ 2022 ರಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ್ದ ನಿರ್ದೇಶನಗಳಿಗೆ ಈ ಅಧಿಸೂಚನೆಯು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಅಸಮಂಜಸವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿತ್ತು.
