ಸುಸ್ಥಿರತೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ: ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ‘ಹಸಿರು’ ಕಾಯಕಲ್ಪ

ನವದೆಹಲಿ: ಜಗತ್ತು ಇಂದು ‘ನಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ, ನಮ್ಮ ಭೂಮಿ’ (Our Power, Our Planet) ಎಂಬ ಘೋಷವಾಕ್ಯದೊಂದಿಗೆ ‘ವಿಶ್ವ ಭೂಮಿ ದಿನ 2026’ ಅನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿದಿನ 2 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯು ಕೇವಲ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ದೇಶದ ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆಯ ಹರಿಕಾರನಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಕಳೆದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೆಯು ತನ್ನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಇಂಧನ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಭೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ತಂದಿರುವ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಭಾರತದ ಹಸಿರು ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿ ಹಾಕಿವೆ.

1. 81 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಗಿಡಗಳ ನಾಟಿ: ಹಸಿರು ಹೊದಿಕೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆ

2025-26ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ತನ್ನ ವಿವಿಧ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 81 ಲಕ್ಷ 59 ಸಾವಿರ ಸಸಿಗಳನ್ನು ನೆಡುವ ಮೂಲಕ ದಾಖಲೆ ಬರೆದಿದೆ.

• ಪ್ರಮುಖ ವಲಯಗಳು: ಈ ಬೃಹತ್ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಈಶಾನ್ಯ ಗಡಿ ರೈಲ್ವೆ (9.3 ಲಕ್ಷ), ದಕ್ಷಿಣ ಮಧ್ಯ ರೈಲ್ವೆ (9 ಲಕ್ಷ), ಈಶಾನ್ಯ ರೈಲ್ವೆ (8.7 ಲಕ್ಷ) ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ರೈಲ್ವೆ (8.5 ಲಕ್ಷ) ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿವೆ.

• ಪ್ರಯೋಜನಗಳು: ರೈಲ್ವೆ ಹಳಿಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾದ ಈ ಮರಗಳು ಮಣ್ಣಿನ ಸವೆತವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದಲ್ಲದೆ, ಶಬ್ದ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಆಹ್ಲಾದಕರ ಅನುಭವ ನೀಡುತ್ತಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಮಲೆನಾಡು ಮತ್ತು ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಕುಸಿತ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಈ ಮರಗಳ ಬೇರುಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕ ರಕ್ಷಾಕವಚದಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.

2. ಜಲ ಸಂರಕ್ಷಣೆ: ‘ಮಳೆ ನೀರು ಕೊಯ್ಲು’ ಮತ್ತು ‘ಮರುಬಳಕೆ’

ನೀರಿನ ಅಭಾವವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ರೈಲ್ವೆಯು ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ:

• ಮಳೆ ನೀರು ಕೊಯ್ಲು (RWH): 2016-17 ರಿಂದ ಇದುವರೆಗೆ ಒಟ್ಟು 8,313 ಮಳೆ ನೀರು ಕೊಯ್ಲು ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮಧ್ಯ ರೈಲ್ವೆ (3,128 ಘಟಕ) ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಇವು ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ.

• ನೀರು ಮರುಬಳಕೆ ಘಟಕಗಳು (WRP): ರೈಲ್ವೆಯು ಒಟ್ಟು 185 ನೀರು ಮರುಬಳಕೆ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇವಲ ಕಳೆದ ವರ್ಷವೊಂದರಲ್ಲೇ 26 ಹೊಸ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ. ರೈಲು ಬೋಗಿಗಳ ತೊಳೆಯುವಿಕೆಗೆ ಬಳಸಿದ ನೀರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ ಪುನಃ ಸ್ವಚ್ಛತೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

• ಜಲಮೂಲಗಳ ಪುನಶ್ಚೇತನ: ರೈಲ್ವೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ 109 ಕೆರೆ, ಹೊಂಡ ಮತ್ತು ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

• ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನ ಕಾಂಕರಿಯಾ ಡಿಪೋ: ಇದು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ‘ಜಲ-ತಟಸ್ಥ’ (Water-Neutral) ರೈಲ್ವೆ ಡಿಪೋ ಆಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.

3. ಮಿಷನ್ ವಿದ್ಯುದ್ದೀಕರಣ: ಡೀಸೆಲ್ ಮುಕ್ತ ಹಾದಿ

ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯು ತನ್ನ ಬ್ರಾಡ್ ಗೇಜ್ ಜಾಲದ ಶೇ. 99.6ರಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ವಿದ್ಯುದ್ದೀಕರಣಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ.

• 2014ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 21,801 ಕಿ.ಮೀ ಇದ್ದ ವಿದ್ಯುದ್ದೀಕೃತ ಹಳಿಗಳ ಉದ್ದವು 2026ರ ಮಾರ್ಚ್ ವೇಳೆಗೆ 69,873 ಕಿ.ಮೀ ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

• ಇದರಿಂದಾಗಿ 2024-25ರಲ್ಲಿ 178 ಕೋಟಿ ಲೀಟರ್ ಡೀಸೆಲ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಲಾಗಿದೆ (ಶೇ. 62ರಷ್ಟು ಉಳಿತಾಯ). ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಆಮದಿನ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ತಗ್ಗಿಸಿದೆ.

4. ಬಯೋ-ಟಾಯ್ಲೆಟ್: ಸ್ವಚ್ಛ ಹಳಿಗಳ ಕ್ರಾಂತಿ

2014 ರಿಂದ ಈವರೆಗೆ ಬೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ 3.66 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಯೋ-ಟಾಯ್ಲೆಟ್ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಹಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾನವ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಬಿದ್ದು ಹಳಿಗಳು ತುಕ್ಕು ಹಿಡಿಯುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದೆ ಹಾಗೂ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿದೆ. ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ನೀರು ಮತ್ತು ಅನಿಲವಾಗಿ ವಿಘಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಶೂನ್ಯಕ್ಕೆ ತಂದಿದೆ.

5. ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಉಳಿತಾಯ

• ಸೌರ ಮತ್ತು ಪವನ ಶಕ್ತಿ: ರೈಲ್ವೆಯು ಈಗಾಗಲೇ 909 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು 103 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಪವನ ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ 3,300 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಗ್ರೀನ್ ಎನರ್ಜಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

• 100% ಎಲ್‌ಇಡಿ (LED): ಎಲ್ಲಾ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು, ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಸತಿ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಎಲ್‌ಇಡಿ ಲೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು: ಇಂಧನ ಉಳಿತಾಯದ ಬದ್ಧತೆಗಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಗೆ 2025ರಲ್ಲಿ 7 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇಂಧನ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸಂದಿವೆ.

ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯು ಕೇವಲ ಹಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ಓಡುವ ವಾಹನವಲ್ಲ; ಅದು ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಯ ಚೈತನ್ಯ. ಪ್ರತಿ ಮರ, ಪ್ರತಿ ಹನಿ ನೀರು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಯೂನಿಟ್ ಸೌರಶಕ್ತಿಯು ಭಾರತವನ್ನು ‘ನೆಟ್ ಝೀರೋ’ (Net Zero) ಇಂಗಾಲದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ನೆರವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಹಸಿರು ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಪ್ರಯಾಣದ ಅನುಭವ ನೀಡುವುದೇ ರೈಲ್ವೆಯ ಮೂಲ ಗುರಿ.

ಸಾಗರ ಮೀನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಕಾಯಕಲ್ಪ: ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಮಳಿಗೆ ಲೋಕಾರ್ಪಣೆಯೆಂದ ಶಾಸಕರು

BREAKING: ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿ ವಿರುದ್ಧ ‘ಭಯೋತ್ಪಾದಕ’ ಪದ ಬಳಕೆ: ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಖರ್ಗೆಗೆ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದಿಂದ ನೋಟಿಸ್