ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಾಕರ್ಗಳಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಚಿನ್ನಾಭರಣಗಳು ಕಳವಾಗುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿವೆ. ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮೂಡುವುದು ಸಹಜ: ಲಾಕರ್ನಲ್ಲಿರುವ ಚಿನ್ನ ಕಾಣೆಯಾದರೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುತ್ತದೆಯೇ? ನೀಡಿದರೆ ಎಷ್ಟು ನೀಡುತ್ತದೆ?
ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಾಕರ್ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದೆ. ಆ ನಿಯಮಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಬ್ಯಾಂಕ್ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಯಾವಾಗ ಇರುತ್ತದೆ?
ಆರ್ಬಿಐ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಗ್ರಾಹಕರು ಲಾಕರ್ನಲ್ಲಿ ಏನೇನು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಲಾಕರ್ನಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರದ್ದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕಿನ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ, ನೌಕರರ ವಂಚನೆ, ಭದ್ರತಾ ಲೋಪಗಳು ಅಥವಾ ಲಾಕರ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿನ ವೈಫಲ್ಯದಿಂದಾಗಿ ವಸ್ತುಗಳು ಕಳವಾಗಿದ್ದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಿಗುವ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರ ಎಷ್ಟು?
ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ಯಾಂಕಿನ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ನಷ್ಟ ಸಂಭವಿಸಿದರೆ, ಲಾಕರ್ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಬಾಡಿಗೆಯ 100 ಪಟ್ಟು ವರೆಗೆ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಒಂದು ಲಾಕರ್ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಬಾಡಿಗೆ ₹5,000 ಆಗಿದ್ದರೆ, ಗ್ರಾಹಕರು ಗರಿಷ್ಠ ₹5 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ.
ಬ್ಯಾಂಕ್ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗದ ಸಂದರ್ಭಗಳು
ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪಗಳು (ಭೂಕಂಪ, ಪ್ರವಾಹ ಇತ್ಯಾದಿ), ಆಕಸ್ಮಿಕ ಅಗ್ನಿ ಅವಘಡಗಳು, ಯುದ್ಧದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರದ ಆದೇಶಗಳ ಮುಂತಾದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮೀರಿದ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ನಷ್ಟ ಸಂಭವಿಸಿದರೆ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ಜವಾಬ್ದಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆರ್ಬಿಐ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಆದರೆ, ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸೂಕ್ತ ಭದ್ರತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ ತನಿಖೆ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಗ್ರಾಹಕರು ವಹಿಸಬೇಕಾದ ಜಾಗ್ರತೆಗಳು:
ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ: ಲಾಕರ್ನಲ್ಲಿಡುವ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ವಸ್ತುಗಳ ಫೋಟೋಗಳು, ಬಿಲ್ಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸುವ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ. ನಷ್ಟ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಇವು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಾಗುತ್ತವೆ.
ದೂರು ನೀಡುವುದು ಹೇಗೆ?: ಲಾಕರ್ನಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುಗಳು ಕಾಣೆಯಾದ ತಕ್ಷಣ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಖೆಗೆ ಲಿಖಿತ ದೂರು ನೀಡಬೇಕು.
ಪರಿಹಾರ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ?: ಬ್ಯಾಂಕ್ನಿಂದ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಪಂದನೆ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ, ಗ್ರಾಹಕರು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಉನ್ನತಾಧಿಕಾರಿಗಳು, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಒಂಬುಡ್ಸ್ಮನ್ (Banking Ombudsman) ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹಕರ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ (Consumer Court) ಮೊರೆ ಹೋಗಬಹುದು.
ಆದ್ದರಿಂದ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಾಕರ್ ಬಳಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಆರ್ಬಿಐ ನಿಯಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತರಾಗಿರುವುದು ಒಳಿತು.
