ತಪ್ಪಾದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಆಘಾತಕಾರಿ ಪ್ರಕರಣವೊಂದರಲ್ಲಿ, ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಬ್ಯಾಗ್ಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಆಮ್ಚೂರ್ (ಒಣ ಮಾವಿನಕಾಯಿ ಪುಡಿ) ಮತ್ತು ಗರಂ ಮಸಾಲಾ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ಗಳನ್ನು ಅಕ್ರಮ ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯ (ಡ್ರಗ್ಸ್) ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದ್ದರಿಂದ 57 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಕಸ್ಟಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಉದ್ಯಮಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ₹10 ಲಕ್ಷ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವಂತೆ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಆದೇಶಿಸಿದೆ.
ದೆಹಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ವಿಮಾನವನ್ನು ಹತ್ತಲು ಭೋಪಾಲ್ನ ರಾಜಾ ಭೋಜ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಜಯ್ ಸಿಂಗ್ ಎಂಬುವವರನ್ನು ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಲಾಗಿತ್ತು.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಭದ್ರತಾ ತಪಾಸಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಐಎಸ್ಎಫ್ (CISF) ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಅವರ ಲಗೇಜ್ನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಮಸಾಲಾ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆರಾಯಿನ್ ಮತ್ತು ಎಂಡಿಇಎ (MDEA) ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯಗಳ ಅಂಶಗಳಿರುವುದನ್ನು ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ಉಪಕರಣಗಳು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿವೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ನಂತರ ನಡೆದ ವಿಧಿವಿಜ್ಞಾನ (ಫೋರೆನ್ಸಿಕ್) ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಆ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಬ್ರಾಂಡೆಡ್ ಆಮ್ಚೂರ್ ಪುಡಿ ಮತ್ತು ಗರಂ ಮಸಾಲಾ ಮಾತ್ರ ಇದ್ದು, ಯಾವುದೇ ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯಗಳು ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದೆ.
’ಲೈವ್ ಲಾ’ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ರೀತಿ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ವಿಳಂಬವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದೆ. ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಅಜಯ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು 57 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾಯಿತು ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದೆ.
ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಇಟಿಡಿ (ETD) ಯಂತ್ರದ ಫಲಿತಾಂಶಕ್ಕಿಂತ ಅಂತಿಮ ವಿಧಿವಿಜ್ಞಾನ ವರದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇಟಿಡಿ ಯಂತ್ರವು ಕೇವಲ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು, ನಿಷೇಧಿತ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಅಂತಿಮ ಪುರಾವೆಯಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಇದು ಅಕ್ರಮ ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಅಜಯ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಬದುಕುವ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕರೆದು ₹10 ಲಕ್ಷ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿದೆ.
ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅಜಯ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ದೆಹಲಿ ವಿಮಾನವನ್ನು ಹತ್ತಲು ಭೋಪಾಲ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಸಾಮಾನ್ಯ ತಪಾಸಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ ಅವರ ಬ್ಯಾಗೇಜ್ ಅನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಯಿತು.
ಈ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಇಟಿಡಿ (ETD) ಯಂತ್ರವು ಅವರ ಬ್ಯಾಗ್ನ ಒಳಗಿದ್ದ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು.
ಸ್ಫೋಟಕ ಅಥವಾ ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಇಟಿಡಿ ಯಂತ್ರವು, ಬ್ರಾಂಡೆಡ್ ಆಮ್ಚೂರ್ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 1 ರಿಂದ 4 ರಷ್ಟು ಹೆರಾಯಿನ್ ಇರುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಗರಂ ಮಸಾಲಾ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 10 ರಷ್ಟು ಎಂಡಿಇಎ (MDEA) ಇರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಸಿಐಎಸ್ಎಫ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಅಜಯ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆದು, ಮುಂದಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಆ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಭೋಪಾಲ್ನ ಗಾಂಧಿನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಎಫ್ಐಆರ್ (FIR) ಕೂಡ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು.
ಹೆರಾಯಿನ್: ಇದು ಅಫೀಮು ಗಿಡದಿಂದ (Opium poppy plant) ತಯಾರಿಸಲಾಗುವ ಅಕ್ರಮ ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಿಳಿ ಅಥವಾ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಪುಡಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಅತಿಯಾದ ಚಟವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಎಂಡಿಇಎ (MDEA): ಇದರ ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು ‘ಮಿಥಿಲಿನಿಡಿಯೋಕ್ಸಿ-ಎನ್-ಇಥೈಲಾಂಫೆಟಮೈನ್’. ಇದು ಎಂಡಿಎಂಎ (MDMA) ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಕೃತಕ ರಾಸಾಯನಿಕ ಡ್ರಗ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಆಂಫೆಟಮೈನ್ ಗುಂಪಿನ ಡ್ರಗ್ಸ್ಗೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಬೀದಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ (Street name) ಇದನ್ನು “ಈವ್” (Eve) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಎರಡೂ ಪದಾರ್ಥಗಳು ನಿಷೇಧಿತ ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯಗಳಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ತಪಾಸಣಾ ವರದಿಯು ಅಜಯ್ ಸಿಂಗ್ ವಿರುದ್ಧ ಗಂಭೀರ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ವಿಧಿವಿಜ್ಞಾನ (ಫೋರೆನ್ಸಿಕ್) ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬ
ಮಸಾಲಾ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅವುಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಧಿವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಕ್ಕೆ (RFL) ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.
ಬಲಿಪಶುವಿನ ಪರ ವಕೀಲರ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವು ತಪಾಸಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಸರಿಯಾದ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸದೆ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ವಾಪಸ್ ಕಳುಹಿಸಿತು. ತಮಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸುಧಾರಿತ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಉಪಕರಣಗಳು ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿತ್ತು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ನಂತರ ಸುಧಾರಿತ ಪರೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಹೈದರಾಬಾದ್ನಲ್ಲಿರುವ ಕೇಂದ್ರ ವಿಧಿವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಕ್ಕೆ (CFL) ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಹೈದರಾಬಾದ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಅಂತಿಮ ವರದಿಯು, ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಈ ವರದಿ ಬಂದ ನಂತರವಷ್ಟೇ ಅಜಯ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಕಸ್ಟಡಿಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಅಷ್ಟರಲ್ಲಾಗಲೇ ಅವರು ಯಾವುದೇ ತಪ್ಪು ಮಾಡದಿದ್ದರೂ 57 ದಿನಗಳನ್ನು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆಯಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿತ್ತು.
ಈ ಪ್ರಕರಣವು ನಂತರ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಹೈಕೋರ್ಟ್ಗೆ ತಲುಪಿತು. ಅಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ದೀಪಕ್ ಖೋಟ್ ಅವರು ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ರೀತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದರು.
ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅಮಾಯಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಸುಮಾರು ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಕಸ್ಟಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾಯಿತು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ. ಯಾವುದೇ ತಪ್ಪಿಲ್ಲದೆ ಅಜಯ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ತೀವ್ರ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪೀಠ ಹೇಳಿದೆ.
ಅಪೂರ್ಣ ಫೋರೆನ್ಸಿಕ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ವಿಳಂಬವು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹದಗೆಡಿಸಿತು ಎಂದೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅಜಯ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರಿಗೆ ₹10 ಲಕ್ಷ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವಂತೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದೆ. ಆದೇಶ ಹೊರಬಿದ್ದ ಮೂರು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಈ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶಿಸಿದೆ.
