ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ಗಳಂತಹ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಸಾಲದ (EMI) ಮೂಲಕ ಖರೀದಿಸುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಗ್ರಾಹಕರ ಹಿತರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದೆ.
ಸಾಲಗಾರರು ಇಎಂಐ (EMI) ಪಾವತಿಸಲು ವಿಫಲವಾದರೆ, ಕೆಲವು ಕಠಿಣ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಷರತ್ತುಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು, ಸಾಲ ನೀಡಿದ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮೊಬೈಲ್ ಅಥವಾ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ನ ಕೆಲವು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು (Features) ರಿಮೋಟ್ ಆಗಿ ಬ್ಲಾಕ್ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿಸುವ ಹೊಸ ಕರಡು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಆರ್ಬಿಐ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ‘ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು – ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ವ್ಯವಹಾರ ನಡವಳಿಕೆ) ತಿದ್ದುಪಡಿ ಆದೇಶಗಳು, 2026’ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿರುವ ಈ ಕರಡು ನಿಯಮಗಳು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1, 2026 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
ಈ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:
1. 90 ದಿನಗಳ ಬಾಕಿ ಇರಬೇಕು
ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸಾಲದ ಇಎಂಐ ಸತತವಾಗಿ 90 ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮೊಬೈಲ್ ಸಾಧನದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೇರಬಹುದು.
2. ಹಂತ-ಹಂತವಾಗಿ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ
ಫೋನ್ ಲಾಕ್ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.
ಮೊದಲ ನೋಟಿಸ್: ಇಎಂಐ ಗಡುವು ಮುಗಿದ 60 ದಿನಗಳ ನಂತರ ಮೊದಲ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಬೇಕು. ಬಾಕಿ ಪಾವತಿಸಲು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ 21 ದಿನಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಎರಡನೇ ನೋಟಿಸ್: ಇದರ ನಂತರ ಕನಿಷ್ಠ ಇನ್ನೊಂದು ವಾರದ ಗಡುವು ನೀಡಿ ಎರಡನೇ ನೋಟಿಸ್ ಕಳುಹಿಸಬೇಕು. ಆ ಬಳಿಕವಷ್ಟೇ ಫೋನ್ನ ಫೀಚರ್ಗಳನ್ನು ಬ್ಲಾಕ್ ಮಾಡಬಹುದು.
ಸ್ಪಷ್ಟ ಒಪ್ಪಿಗೆ: ಸಾಲದ ಒಪ್ಪಂದದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರು ಈ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಇದನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.
3. ಈ ಪ್ರಮುಖ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವಂತಿಲ್ಲ!
ಗ್ರಾಹಕರ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಆರ್ಬಿಐ ಕೆಲವು ವಿನಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಫೋನ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಮಾಡಿದರೂ ಸಹ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸೇವೆಗಳು ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ:
ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೇವೆಗಳು (Internet)
ಇನ್ಕಮಿಂಗ್ ಕರೆಗಳು (Incoming Calls)
ತುರ್ತು ಎಸ್ಒಎಸ್ ಫೀಚರ್ಗಳು (Emergency SOS)
ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಸಂದೇಶಗಳು (Govt Alerts)
4. ವಿಳಂಬ ಮಾಡಿದರೆ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೇ ದಂಡ!
ಸಾಲಗಾರನು ತನ್ನ ಬಾಕಿ ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿದ ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಒಳಗಾಗಿ ಮೊಬೈಲ್ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು. ಒಂದು ವೇಳೆ ವಿಳಂಬ ಮಾಡಿದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ 250 ರೂಪಾಯಿಗಳಂತೆ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
5. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಡೇಟಾಗೆ ರಕ್ಷಣೆ
ಫೋನ್ ಲಾಕ್ ಆದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಡೇಟಾ, ಫೋಟೋ ಅಥವಾ ಇತರೆ ಯಾವುದೇ ಖಾಸಗಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಅಥವಾ ರಿಕವರಿ ಏಜೆಂಟ್ಗಳು ನೋಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಗ್ರಾಹಕರ ಗೌಪ್ಯತೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಭಂಗ ಬಾರದಂತೆ ಆರ್ಬಿಐ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಆದೇಶ ನೀಡಿದೆ.
6. ರಿಕವರಿ ಏಜೆಂಟ್ಗಳಿಗೆ ಕಠಿಣ ನಿಯಮಗಳು
ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ಏಜೆಂಟ್ಗಳ ಕಿರುಕುಳಕ್ಕೆ ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕಲು ಆರ್ಬಿಐ ಮುಂದಾಗಿದೆ.
ಏಜೆಂಟರು ಕೇವಲ ಬೆಳಗ್ಗೆ 8 ಗಂಟೆಯಿಂದ ಸಂಜೆ 7 ಗಂಟೆಯ ನಡುವೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಲಗಾರರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು.
ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುವುದು, ಅವಾಚ್ಯ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ನಿಂದಿಸುವುದು, ಅವಮಾನಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡುವುದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಮುಖ್ಯ ಮಾಹಿತಿ: ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿರುವ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತದ ಸಾಲಗಳ (EMI) ಮೂಲಕವೇ ಖರೀದಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ 1.16 ಬಿಲಿಯನ್ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಪರ್ಕಗಳಿರುವುದರಿಂದ, ಆರ್ಬಿಐನ ಈ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳು ಕೋಟ್ಯಂತರ ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲೆ ನೇರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲಿವೆ.
