ಧಾರ್ (ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ): ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ವಿವಾದಿತ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಭೋಜಶಾಲಾ (Bhojshala) ಸಂಕೀರ್ಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದು ನಡೆದಿದೆ. ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ (High Court) ಆದೇಶವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯು (ASI), ಇನ್ಮುಂದೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಲ್ಲದೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದೆ.
ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ಇಂದೋರ್ ಪೀಠವು ನೀಡಿದ ಸುದೀರ್ಘ ನಿರ್ದೇಶನಗಳ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಎಎಸ್ಐ ಈ ಮಹತ್ತರ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ.
ಏನಿದು ಹೊಸ ಆದೇಶದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು?
ಈ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಿ, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶದ ಅನ್ವಯ ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ:
- ನಿಯಂತ್ರಣ ಮುಕ್ತ ಪ್ರವೇಶ: ಇದುವರೆಗೆ ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ಮಂಗಳವಾರದಂದು ಮಾತ್ರ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ವಿಶೇಷ ಅವಕಾಶವಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗಿನ ಆದೇಶದ ಪ್ರಕಾರ, ಭಕ್ತರು ಸಾಮಾನ್ಯ ದಿನಗಳಲ್ಲೂ ಯಾವುದೇ ಕಠಿಣ ನಿಯಮಗಳಿಲ್ಲದೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಭೋಜಶಾಲಾ ಸಂಕೀರ್ಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದಾಗಿದೆ.
- ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ: ಭಕ್ತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಜೊತೆಗೆ, ಈ ಪುರಾತನ ಸ್ಮಾರಕಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಎಎಸ್ಐ ಸೂಕ್ತ ಭದ್ರತಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ.
ಭೋಜಶಾಲಾ ವಿವಾದದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಧಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಈ 11ನೇ ಶತಮಾನದ ಸ್ಮಾರಕವು ದಶಕಗಳಿಂದ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವೆ ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದುವಾಗಿದೆ.
-
- ಹಿಂದೂಗಳ ನಂಬಿಕೆ: ಹಿಂದೂಗಳು ಇದನ್ನು ವಾಗ್ಗೇವಿ (ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಯ) ಪವಿತ್ರ ಮಂದಿರ ಮತ್ತು ರಾಜ ಭೋಜ ರಾಜನ ಕಾಲದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕೇಂದ್ರ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.
- ಮುಸ್ಲಿಮರ ನಂಬಿಕೆ: ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದವರು ಇದನ್ನು ‘ಕಮಾಲ್ ಮೌಲಾ ಮಸೀದಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಹಳೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಏನಿತ್ತು?: 2003ರಲ್ಲಿ ಎಎಸ್ಐ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ಮಂಗಳವಾರದಂದು ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಶುಕ್ರವಾರದಂದು ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ನಮಾಜ್ ಮಾಡಲು ಮಾತ್ರ ಇಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
