ನವದೆಹಲಿ: ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ಜೂನ್ 10 ರಂದು ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೈಲಿಗಲ್ಲನ್ನು ದಾಟಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೀರ್ಘಾವಧಿಗೆ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ದೇಶದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಿ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಅವರ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮೋದಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮುರಿದಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಮಹತ್ತರ ಸಾಧನೆಯು ಆಧುನಿಕ ರಾಜಕೀಯದ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯದ ಮಾಪನಗಳನ್ನು ಮರುಬ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮೈಲಿಗಲ್ಲನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ. ಇಬ್ಬರೂ ನಾಯಕರು ಭಾರತೀಯ ಮತದಾರರಿಂದ ಸುದೀರ್ಘ ಅವಧಿಯ ಜನಾದೇಶವನ್ನು ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಇಬ್ಬರ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ನೆಹರೂ ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಏಕಪಕ್ಷದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯವರ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಮತ್ತು ಹೈಪರ್-ಕನೆಕ್ಟೆಡ್ (ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪರ್ಕಿತ) ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಭಿನ್ನ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸ್ವರೂಪ
ಈ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಿನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು, ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗ ಹಾಗೂ ಇಂದಿನ ಸಮಕಾಲೀನ ಯುಗದ ನಡುವಿನ ಬೃಹತ್ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರದ ಆರಂಭಿಕ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಆಡಳಿತಾರೂಢ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು “ಏಕಪಕ್ಷದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ” ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಅಗಾಧವಾದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆಗಿನ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಬೌದ್ಧಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದರೂ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸವಾಲೊಡ್ಡುವಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯಾಬಲ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಅಥವಾ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.
ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿ ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೆ ಇರುವ ಇಂದಿನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಂದಿನ ರಾಜಕೀಯ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು, ಸಕ್ರಿಯ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಘಟಿತ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಮೈತ್ರಿಕೂಟಗಳು ಕೇಂದ್ರದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅಧಿಕಾರವು ಈಗ ಕೇವಲ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಶಾಸನಸಭೆ, ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಸವಾಲು ಹಾಕಬಲ್ಲ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ಅದು ಹಂಚಿಹೋಗಿದೆ.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿರಂತರ ನಿಗಾ
ಕೇವಲ ಪಕ್ಷ ರಾಜಕೀಯ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸಂವಹನ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲೂ ಭಾರಿ ಕ್ರಾಂತಿಯಾಗಿದೆ. ನೆಹರೂ ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮುದ್ರಣ ಮಾಧ್ಯಮ ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಕಡಿಮೆ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಇದ್ದ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂವಹನವು ನಿಧಾನಗತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳ ಮೇಲೆ ತಕ್ಷಣದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
ಆದರೆ ಇಂದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಚರ್ಚೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಫೋನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ವೇಗದ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ವೇದಿಕೆಗಳ ವ್ಯಾಪಕತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದ ಕೆಲವೇ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ 24 ಗಂಟೆಗಳ ನಿರಂತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿಗಾ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕಣ್ಗಾವಲಿನಲ್ಲಿ ಬಹುಮತವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು, ಆಡಳಿತದ ವೇಗವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಆಧುನಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ಯಶಸ್ಸಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯದ ಹೊಸ ಮಾದರಿ
ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕತ್ವದ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದಿರುವ ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು ಕೇವಲ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ದಿನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೂಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ಒಮ್ಮತದ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಾಗಿರುವ ಆಳವಾದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯುಳ್ಳ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾಗಿ ವಿಭಜನೆಗೊಂಡಿರುವ ಮತದಾರರನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಿಯವರ ನಿರಂತರ ಆಡಳಿತದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಪ್ರಸ್ತುತ ನಾಯಕತ್ವವು ಇಂದಿನ ಅತ್ಯಂತ ಸವಾಲಿನ ರಾಜಕೀಯ ರಿಯಾಲಿಟಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಸಾಧಾರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದೆ. ಇದು ಮುಂಬರುವ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯಾಗಿದೆ.
