ಬೆಂಗಳೂರು: ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷ 2025-26ರ (ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ವರ್ಷ 2026-27) ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ರಿಟರ್ನ್ಸ್ (ITR) ಸಲ್ಲಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ಮೂಲ ವಿನಾಯಿತಿ ಮಿತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದಾಯ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಐಟಿಆರ್ ಫೈಲ್ ಮಾಡುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ, ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಆದಾಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಐಟಿಆರ್ ಫಾರ್ಮ್ಗಳಿರುವುದರಿಂದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೊಸದಾಗಿ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸುವವರು ಯಾವ ಫಾರ್ಮ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ. ತಪ್ಪು ಫಾರ್ಮ್ ಆರಿಸಿಕೊಂಡರೆ ನೋಟಿಸ್ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾದರೆ, ಐಟಿಆರ್ 1, 2, 3 ಮತ್ತು 4 ಫಾರ್ಮ್ಗಳು ಯಾರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ? ಇಲ್ಲಿದೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರ:
ಐಟಿಆರ್-1 (ITR 1) ಫಾರ್ಮ್
ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾದ ಫಾರ್ಮ್ ಆಗಿದ್ದು, ರೂ. 50 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯ ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.
ಯಾರಿಗೆ ಅನ್ವಯ?
ಸಂಬಳ (Salary) ಅಥವಾ ಪೆನ್ಷನ್ ಪಡೆಯುವವರು.
ಕೇವಲ ಒಂದು ಮನೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅದರಿಂದ ಆದಾಯ ಗಳಿಸುವವರು.
ಬ್ಯಾಂಕ್ ಬಡ್ಡಿ, ಡಿವಿಡೆಂಡ್ನಂತಹ ಇತರೆ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಆದಾಯ ಹೊಂದಿರುವವರು.
ರೂ. 5,000 ವರೆಗೆ ಕೃಷಿ ಆದಾಯ ಹೊಂದಿರುವವರು ಈ ಫಾರ್ಮ್ ಬಳಸಬಹುದು.
ಐಟಿಆರ್-2 (ITR 2) ಫಾರ್ಮ್
ವೈಯಕ್ತಿಕ ತೆರಿಗೆದಾರರು ಅಥವಾ ಹಿಂದೂ ಅವಿಭಜಿತ ಕುಟುಂಬಗಳು (HUF) ತಮ್ಮ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಐಟಿಆರ್-2 ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು.
ಯಾರಿಗೆ ಅನ್ವಯ?
ಸಂಬಳ, ಪೆನ್ಷನ್ ಮತ್ತು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮನೆಗಳಿಂದ ಆದಾಯ ಇರುವವರು.
ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ಆಸ್ತಿ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಬಂದ ಬಂಡವಾಳ ಲಾಭ (Capital Gains) ಹೊಂದಿರುವವರು.
ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿರುವವರು (Directors) ಅಥವಾ ಅನ್ಲಿಸ್ಟೆಡ್ ಷೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದವರು.
ಅನಿವಾಸಿ ಭಾರತೀಯರು (NRI) ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಆದಾಯ ಹೊಂದಿರುವವರು.
ರೂ. 5,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೃಷಿ ಆದಾಯ ಇರುವವರು.
ಐಟಿಆರ್-3 (ITR 3) ಫಾರ್ಮ್
ಯಾರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಅಥವಾ ವೃತ್ತಿಪರತೆಯಿಂದ ಆದಾಯ ಬರುತ್ತದೆಯೋ ಅಂತಹ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಥವಾ HUF ಗಳು ಈ ಫಾರ್ಮ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು.
ಯಾರಿಗೆ ಅನ್ವಯ?
ಸ್ವಂತ ಉದ್ಯಮ ನಡೆಸುವವರು, ಸರಿಯಾದ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು (Books of Accounts) ನಿರ್ವಹಿಸುವವರು ಅಥವಾ ಆಡಿಟ್ ಮಾಡಿಸುವವರು.
ಲಿಸ್ಟ್ ಆಗದ ಈಕ್ವಿಟಿ ಷೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿರುವವರು.
ಯಾವುದೇ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ (Partnership Firm) ಪಾರ್ಟ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಅದರಿಂದ ಲಾಭ ಅಥವಾ ಸಂಬಳ ಪಡೆಯುವವರು.
ಇದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಳ, ಮನೆ ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳ ಲಾಭದ ಆದಾಯವನ್ನೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.
ಐಟಿಆರ್-4 (ITR 4) ಫಾರ್ಮ್
ಇದನ್ನು ‘ಸುಗಮ್’ (Sugam) ಫಾರ್ಮ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ತೆರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಯಾರಿಗೆ ಅನ್ವಯ?
ಒಟ್ಟು ಆದಾಯ ರೂ. 50 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಇರುವವರು.
ಸೆಕ್ಷನ್ 44AD ಅಥವಾ 44AE ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಊಹಾತ್ಮಕ ಆದಾಯ ಯೋಜನೆ (Presumptive Taxation Scheme) ಬಳಸುವ ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು.
ಸೆಕ್ಷನ್ 44ADA ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸಣ್ಣ ವೃತ್ತಿಪರರು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ವೈದ್ಯರು, ವಕೀಲರು, ಎಂಜಿನಿಯರ್ಗಳು).
ಇದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಳ, ಒಂದು ಮನೆ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಮೂಲಗಳ ಆದಾಯ ಹೊಂದಿರುವವರು ಸರಳವಾಗಿ ತೆರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು.
ಗಮನಿಸಿ: ನಿಮ್ಮ ಆದಾಯದ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಐಟಿಆರ್ ಫಾರ್ಮ್ ಅನ್ನೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ. ತಪ್ಪಾದ ಫಾರ್ಮ್ ಸಲ್ಲಿಕೆಯು ನಿಮ್ಮ ರಿಟರ್ನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಅಸಿಂಧುಗೊಳಿಸಬಹುದು.
