ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಹಿಂದೂ ಮಹಿಳೆ ಅಂದರೆ ಅದು ರುಕ್ಮಾಬಾಯಿ ರಾವತ್. 1864 ರಲ್ಲಿ ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ರುಕ್ಮಾಬಾಯಿ ರಾವತ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ, ತನ್ನ ಗಂಡನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಗೆದ್ದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಹಿಂದೂ ಮಹಿಳೆಯಾದರು.
ಆಕೆಯ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲೋಲಕಲ್ಲೋಲಗೊಳಿಸಿತು, ರಾಣಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾಳ ಕಿವಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಿತು ಮತ್ತು ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರೆದಿರುವ ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು.ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ. ಅವರು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ವೃತ್ತಿಪರ ಮಹಿಳಾ ವೈದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದರು. ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅವರು ಒಂದರ ನಂತರ ಒಂದರಂತೆ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮುರಿದರು.
ರುಕ್ಮಾಬಾಯಿಯವರ ಜೀವನವು ಅವರ ಕಾಲದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹುಡುಗಿಯರ ಮೇಲೆ ಆವರಿಸಿದ್ದ ಅದೇ ಮೋಡದಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಅವರ ತಾಯಿ ಜಯಂತಿಬಾಯಿ ಅವರಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದಾಗ ಅವರು ಕೇವಲ ಹದಿಹರೆಯದವರಾಗಿದ್ದರು. ದುರಂತವು ಬೇಗನೆ ಸಂಭವಿಸಿತು – ಅವರ ತಂದೆ ನಿಧನರಾದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ತಾಯಿ ಮುಂದಾಲೋಚನೆಯ ವೈದ್ಯ ಸಖಾರಾಮ್ ಅರ್ಜುನ್ ಅವರನ್ನು ಮರುಮದುವೆಯಾದರು.
ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಮದುವೆ: ರುಖ್ಮಾಬಾಯಿ ಭೀಮರಾವ್ ರಾವತ್ ನವೆಂಬರ್ 22, 1864 ರಂದು ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ, ಸ್ವತಃ ಬಾಲ್ಯ ವಧು, 14 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು ಮತ್ತು 15 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರುಖ್ಮಾಬಾಯಿಯನ್ನು ಹೆತ್ತರು. ಅವರ ಪತಿ ಹದಿನೇಳು ವರ್ಷದವಳಿದ್ದಾಗ ನಿಧನರಾದರು. ನಂತರ, ಅವರು ಡಾ. ಸಖಾರಾಮ್ ಅರ್ಜುನ್ ರಾವತ್ ಅವರನ್ನು ಮರುಮದುವೆಯಾದರು, ಮತ್ತು ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ರುಖ್ಮಾಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿಸುವಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದರು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಆದರ್ಶ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕಿಯಾಗಿ ಬದಲಾದರು.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ರುಕ್ಮಾಬಾಯಿ ಆ ಕಾಲದ ರೂಢಿಯಂತೆ 11 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ 19 ವರ್ಷದ ದಾದಾಜಿ ಭಿಕಾಜಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಅವರು ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು, ತಮ್ಮ ಮಲತಂದೆಯ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಮದುವೆಯ ನಂತರ, ಮಾರ್ಚ್ 1884 ರಲ್ಲಿ, ದಾದಾಜಿ ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಆದರೆ ರುಕ್ಮಾಬಾಯಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಮತ್ತು ಈ ಧಿಕ್ಕಾರದ ಕೃತ್ಯವು 1885 ರಲ್ಲಿ ದಾದಾಜಿ ಭಿಕಾಜಿ ವರ್ಸಸ್ ರುಕ್ಮಾಬಾಯಿ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ದಾದಾಜಿ ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿದಾಗ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಕರಣವಾಗಿತ್ತು.
ವಿಚ್ಛೇದನ ಪ್ರಕರಣ
ರುಖ್ಮಾಬಾಯಿ ಅವರು ಸಮಾಜದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದು ಮತ್ತು ಬೇಡವಾದ ವಿವಾಹದ ವಿರುದ್ಧ ಅವರ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ನಿಲುವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಕಾನೂನು ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು.
‘ದಾದಾಜಿ ಭಿಕಾಜಿಯವರ ವೈವಾಹಿಕ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು’ ಪ್ರಕರಣವು ಮೊದಲು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ರಾಬರ್ಟ್ ಹಿಲ್ ಪಿನ್ಹೆ ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಯಿತು, ಅವರು ಅದನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿದರು, ರುಖ್ಮಾಬಾಯಿ ಅವರು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಮದುವೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ದಾದಾಜಿ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಪೀಠದ ಮುಂದೆ ಹೊಸ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಯಿತು. ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಫರ್ಹಾನ್ ಮಾರ್ಚ್ 1887 ರಲ್ಲಿ ದಾದಾಜಿ ಪರವಾಗಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದರು, ರುಕ್ಮಾಬಾಯಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವ ಅಥವಾ ಆರು ತಿಂಗಳ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ರುಕ್ಮಾಬಾಯಿ ಸೆರೆವಾಸವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಶಾಂತಿಗೆ ಕಾರಣರಾದರು ಮತ್ತು ಭಾರತವನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣಾವಾದಿ ಬಣಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದರು.
ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ಹೋರಾಟವು ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹೋರಾಟವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು. ಅವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಂತರದ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಚಳುವಳಿಗಳಿಗೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದರು ಎಂದು ಹೇಳೋಣ.
