ಭಾರತದಲ್ಲಿ QR ಕೋಡ್ ಪಾವತಿ ವಂಚನೆಗಳು ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿವೆ. UPI ಹಗರಣ ನಡೆದ ತಕ್ಷಣವೇ ನೀವು ವೇಗವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತರಾದರೆ, ನಿಮ್ಮ ಹಣವನ್ನು ಮರುಪಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು.
ಒಂದೇ ಒಂದು ಕ್ಷಣದ ಅಜಾಗರೂಕತೆ ಸಾಕು, ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯ ಹಣವು ಕೆಲವೇ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಲಿಯಾಗಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ಹಣವನ್ನು ಮರುಪಡೆಯಲು ಇರುವ ಅವಕಾಶ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಂಚನೆ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ನೀವು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿರ್ಧಾರವೇ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ UPI ಆಧಾರಿತ ಪಾವತಿ ವಂಚನೆಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪೇಮೆಂಟ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (NPCI), ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸೈಬರ್ ಕ್ರೈಮ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನಕಲಿ QR ಕೋಡ್ಗಳು, ಮೋಸದ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವಿನಂತಿಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಕಲು ಮಾಡುವ ವಂಚನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಿಗೆ ಪದೇ ಪದೇ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವಂಚನೆಗಳು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಲು ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ತಾಂತ್ರಿಕ ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ‘ಸೋಷಿಯಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್’ ಮೂಲಕ ಜನರಿಗೆ ಮೋಸ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂತ್ರಸ್ತರು ತಾವೇ ಸ್ವತಃ ವಂಚನೆಗೆ ಸಹಮತಿ ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಂಚಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಹುಮಾನ ನೀಡುವ ನೆಪದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಶ್ಬ್ಯಾಕ್ ಅಥವಾ ರೀಫಂಡ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅಥವಾ ಕೊರಿಯರ್ ಪಾವತಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿ QR ಕೋಡ್ಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಣ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಂತ್ರಸ್ತರು ಕೋಡ್ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಆ ಕೋಡ್ ಹಣವನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಖಾತೆಯಿಂದ ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವ ಪಾವತಿ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ವಹಿವಾಟು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ಆ್ಯಪ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಫಲಾನುಭವಿಯ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸದೆ, ಬಳಕೆದಾರರು UPI PIN ನಮೂದಿಸುವುದರಿಂದ ಈ ವಂಚನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. NPCI ಪದೇ ಪದೇ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ: QR ಕೋಡ್ಗಳು ಪಾವತಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಹೊರತು ಹಣ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಅಲ್ಲ. ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನೀವು ಯಾವುದನ್ನೂ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಇದನ್ನು ‘ಗೋಲ್ಡನ್ ಅವರ್’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ವಂಚನೆಯ ವಹಿವಾಟನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ವರದಿ ಮಾಡಿದರೆ, ಆ ಹಣವು ಇನ್ನೂ ವಂಚಕನ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಅದನ್ನು ಫ್ರೀಜ್ (ಖಾತೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವುದು) ಅಥವಾ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಮೇಲ್ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಹಕ ಬೆಂಬಲದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಕಾಯುವ ಸಮಯ ಇದಲ್ಲ; ತಕ್ಷಣವೇ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಕ್ರಮಗಳು:
ಹಂತ 1: ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಥವಾ UPI ಆ್ಯಪ್ನ ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವೆಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ: PhonePe, Google Pay, Paytm ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ನ ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವಾ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ. ವಹಿವಾಟು ವಂಚನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿ. ಕರೆ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ವಹಿವಾಟು ಐಡಿ (Transaction ID), ಮೊತ್ತ, ದಿನಾಂಕ ಮತ್ತು ಫಲಾನುಭವಿಯ ವಿವರಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧವಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ.
ಹಂತ 2: 1930 ಸೈಬರ್ ಕ್ರೈಮ್ ಸಹಾಯವಾಣಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ: ಹಣ ಬೇರೆ ಖಾತೆಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವ ಮುನ್ನ ಅದನ್ನು ಫ್ರೀಜ್ ಮಾಡಲು, 1930 ಹೆಲ್ಪ್ಡೆಸ್ಕ್ ನೇರವಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಪಾವತಿ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ನೀವು ಎಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಕರೆ ಮಾಡುತ್ತೀರೋ, ಅಷ್ಟು ಹಣ ಮರುಪಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ.
ಹಂತ 3: cybercrime.gov.in ನಲ್ಲಿ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧ ವರದಿ ಪೋರ್ಟಲ್ನ ‘ಹಣಕಾಸು ವಂಚನೆ’ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿ. ದೂರಿನ ಉಲ್ಲೇಖ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ.
ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ (RBI) ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅನಧಿಕೃತ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಹಿವಾಟುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಕ್ಷಣವೇ ವರದಿ ಮಾಡುವ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ಅಪರಿಚಿತರು ಕಳುಹಿಸುವ QR ಕೋಡ್ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಬೇಡಿ.
ಹಣ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಎಂದಿಗೂ UPI PIN ನಮೂದಿಸಬೇಡಿ.
ಪಾವತಿ ಅನುಮೋದಿಸುವ ಮೊದಲು ಆ್ಯಪ್ನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುವ ಫಲಾನುಭವಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.
ಅಪರಿಚಿತರಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ OTP ಅಥವಾ UPI PIN ನೀಡಬೇಡಿ.
ಅಪರಿಚಿತರು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ಆ್ಯಪ್ಗಳನ್ನು ಡೌನ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಬೇಡಿ.
ನಿಮ್ಮ ಖಾತೆಗೆ ದೈನಂದಿನ ವಹಿವಾಟಿನ ಮಿತಿಯನ್ನು (Limit) ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣದ ವಹಿವಾಟಿನ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು (Transaction Alerts) ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿ.
