ಭಾರತ-ಅಮೆರಿಕ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಮುನ್ನುಡಿ: ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಮಧ್ಯಂತರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಒಪ್ಪಂದ; ನವದೆಹಲಿಗೆ ಬರಲಿದೆ ಯುಎಸ್ ಉನ್ನತ ನಿಯೋಗ!

ಭಾರತ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ದೇಶಗಳು ಪರಸ್ಪರರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಾಯುವಂತಹ ಒಂದು ‘ಮಧ್ಯಂತರ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ’ವನ್ನು (Interim Trade Agreement) ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಲು ಎದುರು ನೋಡುತ್ತಿವೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅಮೆರಿಕದ ನಿಯೋಗವೊಂದು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ನವದೆಹಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲಿದೆ ಎಂದು ಭಾರತದ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವ ಎಸ್. ಜೈಶಂಕರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಅಮೆರಿಕದ ಕೌಂಟರ್‌ಪಾರ್ಟ್ (ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ) ಮಾರ್ಕೋ ರೂಬಿಯೊ ಭಾನುವಾರ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

​ಫೆಬ್ರವರಿ 2 ರಂದು ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಅವರು, ಭಾರತೀಯ ರಫ್ತುಗಳ ಮೇಲಿನ ಅಮೆರಿಕದ ಸುಂಕಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ತೀರಾ ಹತ್ತಿರವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ ನಂತರ ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಗತಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಸದ್ಯ ಟ್ರಂಪ್ ಆಡಳಿತದ ಗಮನವು ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ (West Asia crisis) ಕಡೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಲು ಸತತ ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿವೆ.

​ಮಾರ್ಕೋ ರೂಬಿಯೊ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ಜಂಟಿ ಸುದ್ದಿಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಜೈಶಂಕರ್ ಅವರು, ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದದ ಕುರಿತು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಒಂದು ಪರಸ್ಪರ ತಿಳುವಳಿಕೆಗೆ ಬರುವುದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದರು ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಚುರುಕುಗೊಳಿಸಲು ಯುಎಸ್ ತಂಡವು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬರಲಿದೆ ಎಂಬ ಆಶಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. “ಆರ್ಥಿಕ ರಂಗದಲ್ಲಿ, ಪರಸ್ಪರ ಮತ್ತು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾದ ಮಧ್ಯಂತರ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಂತಿಮ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಆದಷ್ಟು ಬೇಗ ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸುವ ಮೌಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಮಾತನಾಡಿದ್ದೇವೆ,” ಎಂದು ಜೈಶಂಕರ್ ಹೇಳಿದರು.

​2025ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಮೋದಿ ಅವರು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಸಮಗ್ರ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದದ (Comprehensive Bilateral Trade Agreement) ಕಡೆಗೆ ಇದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. “ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ನಮ್ಮದೊಂದು ತಂಡ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದೇ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಅಮೆರಿಕದ ತಂಡವೊಂದು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲಿದೆ ಎಂದು ನಾವು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ,” ಎಂದರು.

​ಇದಕ್ಕೆ ಧ್ವನಿಗೂಡಿಸಿದ ಮಾರ್ಕೋ ರೂಬಿಯೊ, “ನಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರತಿನಿಧಿ (Trade Representative) ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಭರವಸೆ ನಮಗಿದೆ. ಭಾರತದ ನಿಯೋಗವೊಂದು ಯುಎಸ್‌ಗೆ ಬಂದಿತ್ತು… ನಾವು ಅದ್ಭುತ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ನಡುವೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವ, ಎರಡೂ ಕಡೆಗೆ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗುವ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ಸುಸ್ಥಿರ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನಾವು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ,” ಎಂದರು.

​ಟ್ರಂಪ್ ಅವರ ಕಠಿಣ ಸುಂಕ ನೀತಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದ್ದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ರೂಬಿಯೊ ಅವರು ಮರೆಮಾಚಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ, ಉಭಯ ದೇಶಗಳು ಮಧ್ಯಂತರ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಲು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗಡುವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಿಲ್ಲ. ರಷ್ಯಾದಿಂದ ಇಂಧನ ಖರೀದಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ 25% ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತೆರಿಗೆ ಸೇರಿದಂತೆ, ಭಾರತೀಯ ರಫ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಟ್ರಂಪ್ 50% ವರೆಗೆ ಭಾರಿ ಸುಂಕಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಿದಾಗ ಭಾರತ-ಯುಎಸ್ ಸಂಬಂಧಗಳು ತೀವ್ರ ಕುಸಿತ ಕಂಡಿದ್ದವು.

​”ಇದು ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧದ ಕ್ರಮವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ. ‘ವ್ಯಾಪಾರದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷ ಉಂಟುಮಾಡಲು ದಾರಿ ಹುಡುಕೋಣ’ ಎಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಎಂದೂ ಹೇಳಿಲ್ಲ,” ಎಂದು ರೂಬಿಯೊ ವಾದಿಸಿದರು. ಟ್ರಂಪ್ ಅವರ ಕ್ರಮಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಾಪಾರ ಅಸಮತೋಲನವನ್ನು (Trade Imbalance) ಸರಿಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯವನ್ನು ಮರಳಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ತರುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು ಎಂದು ಅವರು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು. “ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾವು ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.

​ಭಾರತದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಅದರ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದೊಂದಿಗೆ ಅದು ಹೊಂದಿರುವ ಬೃಹತ್ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರಮಾಣ. “ಈ ಜಾಗತಿಕ ಮರುಸಮತೋಲನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ ಅಷ್ಟೆ. ಆದರೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಸುದ್ದಿ ಏನೆಂದರೆ, ಈ ಮರುಸಮತೋಲನದ ಮೂಲಕ ಅಂತಿಮವಾಗಿ… ನಾವು ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೂ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗುವ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರ ಪಾಲುದಾರರಿಗೂ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗುವ ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಲುಪಲಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತೇವೆ,” ಎಂದು ರೂಬಿಯೊ ಹೇಳಿದರು. “ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನಾವು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವೂ ಒಂದಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ನಾವು ಅದನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸುವ ತುತ್ತತುದಿಯಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ,” ಎಂದರು.

​ಎಐ (ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಸುರಕ್ಷಿತ ಜಾಗತಿಕ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅಮೆರಿಕ ನೇತೃತ್ವದ ಉಪಕ್ರಮವಾದ ‘ಪ್ಯಾಕ್ಸ್ ಸಿಲಿಕಾ’ (Pax Silica) ದಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಸೇರಿಸಿರುವುದು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ 20 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿರುವುದು ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ರೂಬಿಯೊ ಬೆರಳು ಮಾಡಿ ತೋರಿಸಿದರು. “ನಮ್ಮ ಸಂಬಂಧವು ಬಲವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು… ಪ್ರಸ್ತುತ ಸರ್ಕಾರದ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಇದು ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.

​ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಖನಿಜಗಳು (Critical Minerals) ಮತ್ತು ಎಐ (AI) ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದ ಜೈಶಂಕರ್, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಭಾರತೀಯ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿನ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಭಾರತವು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. “ಭಾರತದ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಎಐ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಮುಂದುವರಿದಂತೆ, ಈ ಸಹಕಾರವು ಇನ್ನಷ್ಟು ಎದ್ದು ಕಾಣಿಸಲಿದೆ,” ಎಂದರು.
​ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ದೇಶದ 140 ಕೋಟಿ ಜನರ ಇಂಧನ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದು ಮತ್ತು ಇಂಧನವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ “ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಕೈಗೆಟುಕುವಂತೆ” ಮಾಡುವುದು ಭಾರತದ ಕಡೆಯ “ಮೂಲಭೂತ ಜವಾಬ್ದಾರಿ” ಎಂಬುದನ್ನು ತಾನು ರೂಬಿಯೊ ಅವರ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದಿರುವುದಾಗಿ ಜೈಶಂಕರ್ ಹೇಳಿದರು. “ಇತ್ತೀಚಿನ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಇಂಧನ ವ್ಯಾಪಾರವು ವಿಸ್ತರಣೆಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ನಾನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದ್ದೇವೆ. ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಇಂಧನ ಪೂರೈಕೆಯಾಗುವುದು ಭಾರತದ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯ ಹೃದಯಭಾಗವಾಗಿದೆ,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.
​ಉಭಯ ದೇಶಗಳು ಪರಮಾಣು ಇಂಧನ ಸಹಕಾರದ (Nuclear Energy Cooperation) ಬಗ್ಗೆಯೂ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದು, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ‘ಶಾಂತಿ ಕಾಯ್ದೆ’ (Shanti Act) ಅಂಗೀಕಾರವಾಗಿರುವುದು ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ಜೈಶಂಕರ್ ಹೇಳಿದರು. “ಅಮೆರಿಕದ ನಿಯೋಗವೊಂದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಪರಮಾಣು ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಸಹಕಾರದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಲು ನಾವು ಆಶಿಸುತ್ತೇವೆ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ನಮಗಿರುವ ಕೆಲವು ನಿಯಂತ್ರಕ (Regulatory) ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಾನು ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯವರ ಮುಂದೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದೇನೆ,” ಎಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳನ್ನು ನೀಡದೆ ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು.