ಭಾರತದ ಫಲವತ್ತತೆ ದರ (Fertility Rate) ಕುಸಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪೇಸ್ಎಕ್ಸ್ ಸಿಇಒ ಎಲಾನ್ ಮಸ್ಕ್ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದು, ದೇಶದ ಜನನ ದರವು ಇದೀಗ ‘ಬದಲಿ ಮಟ್ಟ’ಕ್ಕಿಂತ (Replacement level) ಕೆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.
”ಭಾರತದ ಜನನ ದರವು ಬದಲಿ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದವರ ಪೈಕಿ, ಭಾರತದ ಜನನ ದರವು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಬದಲಿ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿಳಿದಿತ್ತು,” ಎಂದು ಮಸ್ಕ್ ಶನಿವಾರ (ಜೂನ್ 6) ‘ಎಕ್ಸ್’ (X) ನಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆ ‘ಎಎಫ್ ಪೋಸ್ಟ್’ (AF Post) ಹಂಚಿಕೊಂಡ ದತ್ತಾಂಶಕ್ಕೆ ಮಸ್ಕ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಳೆದ ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಫಲವತ್ತತೆ ದರವು (TFR) ಪ್ರತಿ ಮಹಿಳೆಗೆ 2.3 ಜನನಗಳಿಂದ 1.9 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತತೆ ದರವು ಬದಲಿ ಮಿತಿಗಿಂತ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿರುವುದು ಇದೇ ಮೊದಲು.
ದತ್ತಾಂಶ ಹೇಳುವುದೇನು?
ಜೂನ್ 4 ರ ‘ದಿ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್’ ಲೇಖನವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಎಎಫ್ ಪೋಸ್ಟ್ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತತೆ ಕುಸಿತವು ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.
ಬಿಹಾರ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಎಂಬ ಆರು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮಾತ್ರ ಇನ್ನೂ 2.1 ರ ಬದಲಿ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಫಲವತ್ತತೆ ದರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ. ದೆಹಲಿಯು ದೇಶದ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಫಲವತ್ತತೆ ದರವನ್ನು (1.2) ದಾಖಲಿಸಿದೆ, ಇದು ಫಿನ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ TFR ಸದ್ಯ 1.9 ರಷ್ಟಿದೆ.
ಬದಲಿ ದರ ಎಂದರೇನು?
ವಲಸೆಯಿಲ್ಲದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಲು (ಸ್ಥಿರವಾಗಿಡಲು) 2.1 ರ ಫಲವತ್ತತೆ ದರ ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಫಲವತ್ತತೆಯು ಈ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದರೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಿಧಾನಗೊಂಡು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇಳಿಮುಖವಾಗುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ವಯಸ್ಸಾದವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯಂತಹ ಸವಾಲುಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತತೆ ದರಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ವರದಿ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದೆ. ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತತೆಯು ಅತ್ಯಂತ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಫಲವತ್ತತೆ ದರ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದರೂ, ಅಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾದ ಕುಸಿತ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಹೆಚ್ಚು ನಗರೀಕರಣಗೊಂಡ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತತೆ ದರ ವೇಗವಾಗಿ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯಿಂದ ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ.
ಯುಎನ್ಎಫ್ಪಿಎಯ 2025 ರ ‘ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಷನ್’ ವರದಿಯಲ್ಲೂ ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಫಲವತ್ತತೆ ದರವು ಪ್ರತಿ ಮಹಿಳೆಗೆ 1.9 ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ ಎಂದು ಅದು ದೃಢಪಡಿಸಿದೆ. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆಗಳಾಗಿದ್ದರೂ, ಭಾರತವು 1.46 ಶತಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರಿದಿವೆ ಎಂದು ಸಂಸ್ಥೆ ಗಮನಿಸಿದೆ. ತಾಯಂದಿರ ಮರಣ, ಲಿಂಗ ತಾರತಮ್ಯ, ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹ ಮತ್ತು ಹದಿಹರೆಯದವರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯು ದೇಶದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲುಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ಅದು ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಫಲವತ್ತತೆ ಕುಸಿದಿದ್ದರೂ, ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. 2023 ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಿದ ಭಾರತವು, ಹಿಂದಿನ ದಶಕಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನನ ದರದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಇನ್ನೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆಯಾದರೂ, ಫಲವತ್ತತೆಯಲ್ಲಿನ ನಿರಂತರ ಕುಸಿತವು ಮುಂದಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ನಿಧಾನಗೊಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಈ ಶತಮಾನದ ನಂತರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
