ಇಂದು ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ, ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ನೂರಾರು ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಿ ವಿಶ್ವದಾಖಲೆ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ISRO), ಆರಂಭದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಕಂಡುಕೊಂಡ ದೇಸಿ ಪರಿಹಾರಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ರೋಮಾಂಚನಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ, ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸಂವಹನ ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಎತ್ತಿನ ಗಾಡಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟು ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದ ಆ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆ.
45 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ಅಂದರೆ ಜೂನ್ 19, 1981 ರಂದು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಂವಹನ ಉಪಗ್ರಹವಾದ ‘ಆಪಲ್’ (Ariane Passenger Payload Experiment – APPLE) ಅನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್ ಗಯಾನಾದಿಂದ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 673 ಕೆಜಿ ತೂಕದ ಈ ಉಪಗ್ರಹ ಭಾರತದ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ಆದರೆ, ಈ ಉಡಾವಣೆಗೂ ಮುನ್ನ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಎದುರಿಸಿದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪರಿಹಾರ ಇಂದಿಗೂ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದೆ ಉಳಿದಿದೆ.
ಉಪಗ್ರಹದ ಉಡಾವಣೆಗೆ ಮುನ್ನ ಅದರ ಆಂಟೆನಾ (Antenna) ಮತ್ತು ಟೆಲಿಮೆಟ್ರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತೆರೆದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕಾಂತೀಯ ತರಂಗಗಳಾಗಲಿ (Magnetic Interference) ಅಥವಾ ಲೋಹದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವಾಗಲಿ ಇರಬಾರದಿತ್ತು. ಅಂದರೆ, ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಇರಿಸುವ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಲೋಹದ (Metal) ಅಂಶ ಇರಬಾರದಿತ್ತು.
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೋ ಬಳಿ ಇಂತಹ ಹೈಟೆಕ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳ ಕೊರತೆಯಿತ್ತು. ಆಗ ಇಸ್ರೋ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೇವಲ 150 ರೂಪಾಯಿ ಬಾಡಿಗೆ ನೀಡಿ ಸ್ಥಳೀಯ ರೈತರೊಬ್ಬರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಎತ್ತಿನ ಗಾಡಿಯನ್ನು ತರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಯಾವುದೇ ಲೋಹದ ಅಂಶವಿಲ್ಲದ ಈ ಎತ್ತಿನ ಗಾಡಿಯ ಮೇಲೆ 673 ಕೆಜಿಯ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಇಟ್ಟು, ತೆರೆದ ಮೈದಾನಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದು ಆಂಟೆನಾ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು!
ಅಂದು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರತೀಕವಾದ ಎತ್ತಿನ ಗಾಡಿ ಒಂದಾದ ಆ ಅಪರೂಪದ ಚಿತ್ರ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಸಂಚಲನ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತ್ತು. ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಕೊರತೆಯಿದ್ದರೂ ಭಾರತದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಅದ್ಭುತ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಯಿಂದ (Frugal Innovation) ಹೇಗೆ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಿದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ಘಟನೆ ಇಂದಿಗೂ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ‘ಆಪಲ್’ ಉಪಗ್ರಹ ನೀಡಿದ ಅನುಭವವೇ ಮುಂದೆ ಭಾರತದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಇನ್ಸಾಟ್ (INSAT) ಮತ್ತು ಜಿಸ್ಯಾಟ್ (GSAT) ಉಪಗ್ರಹ ಸರಣಿಗಳ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಗಟ್ಟಿ ಬುನಾದಿ ಹಾಕಿತು.
