ಬೆಂಗಳೂರು: ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಂತ ಮನೆ ಹೊಂದುವ ಕನಸಿನೊಂದಿಗೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ಗೃಹ ಸಾಲ (Home Loan) ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ತಿಂಗಳ ಸಂಬಳ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಇಎಂಐ (EMI) ಕಟ್ಟುವುದರಲ್ಲೇ ಇಡೀ ಜೀವನ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದವರ ಅಳಲು. ಜೀವನದ ಇತರೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿಯಾದರೂ ಸರಿ, ಇಎಂಐ ಪಾವತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಪ್ಪಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಹೋರಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಗೃಹ ಸಾಲದ ಇಎಂಐ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಪಾವತಿಸದಿದ್ದರೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮನೆಯನ್ನು ಹರಾಜು ಹಾಕಿಬಿಡುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಭಯ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸಾಲಗಾರನನ್ನೂ ಕಾಡುವುದು ಸಹಜ.
ಆದರೆ, ಕೇವಲ ಇಎಂಐ ಪಾವತಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದ ತಕ್ಷಣ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಮನೆಯನ್ನು ಹರಾಜು ಹಾಕುವ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕೈಮೀರಿ ಹೋಗುವ ಮುನ್ನ ಅದನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲಗಾರನಿಗೆ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿ, ತಪ್ಪು ತಿದ್ದಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಯಾವಾಗ ಸಾಲದ ಖಾತೆ ‘NPA’ ಆಗುತ್ತದೆ?
ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ನ ಆದಾಯ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿ ವರ್ಗೀಕರಣ (IRAC) ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ:
ಒಬ್ಬ ಸಾಲಗಾರನು ಸತತವಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳು (ಸುಮಾರು 90 ದಿನಗಳು) ಇಎಂಐ ಅಥವಾ ಬಾಕಿ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ವಿಫಲವಾದರೆ, ಆ ಸಾಲದ ಖಾತೆಯನ್ನು ‘ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಆಸ್ತಿ’ (NPA – Non-Performing Asset) ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹರಾಜು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ? ನಿಯಮಗಳೇನು?
ಸಾಲದ ಖಾತೆಯನ್ನು NPA ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೇರವಾಗಿ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೂ ಕೆಲವು ಕಾನೂನು ಹಂತಗಳಿವೆ:
60 ದಿನಗಳ ಡಿಮ್ಯಾಂಡ್ ನೋಟಿಸ್: ಸರ್ಫೇಸಿ ಕಾಯ್ದೆ (SARFAESI Act 2002) ಸೆಕ್ಷನ್ 13(2) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲಗಾರನಿಗೆ 60 ದಿನಗಳ ಲಿಖಿತ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಕಿ ಇರುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ಸಾಲಗಾರನಿಗೆ ಕೊನೆಯ ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ.
ಆಸ್ತಿ ಸ್ವಾಧೀನ: ಈ 60 ದಿನಗಳು ಕಳೆದೂ ಸಾಲಗಾರ ಹಣ ಪಾವತಿಸದಿದ್ದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ (Possession) ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
30 ದಿನಗಳ ಮಾರಾಟ ನೋಟಿಸ್: ಹರಾಜು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮುನ್ನ ಸರ್ಫೇಸಿ ನಿಯಮಗಳು 2002ರ ನಿಯಮ 8 ರ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಸ್ತಿಯ ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಹರಾಜು ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ 30 ದಿನಗಳ ‘ಮಾರಾಟ ನೋಟಿಸ್’ (Sale Notice) ನೀಡುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.
ಗಮನಿಸಿ: ಮಾಧ್ಯಮ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂದು ಸಾಲದ ಖಾತೆಯನ್ನು NPA ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ ನಂತರ ಹರಾಜು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭಿಸಲು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕನಿಷ್ಠ 105 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಕಾಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 60 ದಿನಗಳ ಡಿಮ್ಯಾಂಡ್ ನೋಟಿಸ್, ಸಾಲಗಾರನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ 15 ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟದ ನೋಟಿಸ್ನ 30 ದಿನಗಳು ಸೇರಿವೆ.
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಮೊದಲ ಇಎಂಐ ಬಾಕಿಯಾದ ದಿನದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಆಸ್ತಿ ಹರಾಜಾಗುವವರೆಗಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 8 ರಿಂದ 12 ತಿಂಗಳುಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಸಮಯ ತಗುಲುತ್ತದೆ. ಈ ಮಧ್ಯಂತರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಲಗಾರರು ಬ್ಯಾಂಕ್ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ.
