ಬೆಂಗಳೂರು: ಸಿಲಿಕಾನ್ ಸಿಟಿ ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆ ಅಥವಾ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆಯುವುದು ಎಷ್ಟು ಕಷ್ಟವೋ, ಅದನ್ನು ಖಾಲಿ ಮಾಡುವಾಗ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಡೆಪಾಸಿಟ್ (Security Deposit) ಹಣವನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ವಾಪಸ್ ಪಡೆಯುವುದು ಅಷ್ಟೇ ಸವಾಲಿನ ಕೆಲಸ. ಮಾಲೀಕರು ಸಿಕ್ಕಸಿಕ್ಕ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಹಣ ಕಡಿತ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ? ಹಾಗಾದರೆ ಈ ಕಾನೂನು ಮಾಹಿತಿ ನಿಮಗಾಗಿ.
1. ಡೆಪಾಸಿಟ್ ಎಷ್ಟು ಇರಬೇಕು? ಕಾನೂನು ಏನು ಹೇಳುತ್ತೆ?
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾದರಿ ಬಾಡಿಗೆ ಕಾಯ್ದೆ (Model Tenancy Act), 2021 ರ ಪ್ರಕಾರ ಡೆಪಾಸಿಟ್ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಮಿತಿ ಹೇರಲಾಗಿದೆ:
ವಸತಿ ಮನೆಗಳು: ಗರಿಷ್ಠ 2 ತಿಂಗಳ ಬಾಡಿಗೆ ಮಾತ್ರ.
ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಳಿಗೆಗಳು: ಗರಿಷ್ಠ 6 ತಿಂಗಳ ಬಾಡಿಗೆ.
ಆದರೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಂತಹ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಹಳೆಯ ಪದ್ಧತಿಯಂತೆ 5 ರಿಂದ 10 ತಿಂಗಳ ಬಾಡಿಗೆಯನ್ನು ಡೆಪಾಸಿಟ್ ಆಗಿ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನವೇ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಇರುವುದು ಅಗತ್ಯ.
2. ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಹಣ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಬಹುದು?
ಮಾಲೀಕರು ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಹಣ ಕಡಿತ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಡಿತಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ:
ಬಾಕಿ ಇರುವ ಬಿಲ್ಗಳು: ಪಾವತಿಸದ ಬಾಡಿಗೆ, ವಿದ್ಯುತ್ ಅಥವಾ ನೀರಿನ ಬಿಲ್ ಬಾಕಿ ಇದ್ದರೆ.
ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಹಾನಿ: ಕಿಟಕಿ ಗ್ಲಾಸ್ ಒಡೆಯುವುದು ಅಥವಾ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಫಿಟ್ಟಿಂಗ್ಸ್ಗಳನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡಿದ್ದರೆ.
ಒಪ್ಪಂದದ ನಿಯಮ: ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಮೊದಲೇ ತಿಳಿಸಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಪೇಂಟಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಕ್ಲೀನಿಂಗ್ ವೆಚ್ಚ ಕಡಿತ ಮಾಡಬಹುದು.
ನೆನಪಿಡಿ: ಗೋಡೆಯ ಬಣ್ಣ ಮಸುಕಾಗುವುದು ಅಥವಾ ದೈನಂದಿನ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಆಗುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸವಕಳಿಗೆ (Normal wear and tear) ಹಣ ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ.
3. ಎಷ್ಟು ದಿನದಲ್ಲಿ ಹಣ ಮರಳಿಸಬೇಕು?
ಮನೆ ಖಾಲಿ ಮಾಡಿದ ತಕ್ಷಣ ಹಣ ನೀಡಲು ಮಾಲೀಕರು ಸತಾಯಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.
ವಸತಿ ಮನೆಗಳ ಪಾಲಿಗೆ, ಮನೆ ಖಾಲಿ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ಬಾಕಿ ಹಣ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಬೇಕು.
ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದ್ದೇಶದ ಮಳಿಗೆಗಳಾದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 15 ರಿಂದ 30 ದಿನಗಳ ಗಡುವಿರುತ್ತದೆ.
4. ಮಾಲೀಕರು ಹಣ ನೀಡದಿದ್ದರೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?
ಒಂದು ವೇಳೆ ನಿಮ್ಮ ಮಾಲೀಕರು ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಹಣ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ಹಣ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆ ಈ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಿ:
ದಾಖಲೆ ಸಂಗ್ರಹ: ಮನೆ ಖಾಲಿ ಮಾಡುವಾಗ ಮನೆಯ ಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಫೋಟೋ ಅಥವಾ ವಿಡಿಯೋ ಮಾಡಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ.
ಲೀಗಲ್ ನೋಟಿಸ್: ಮಾತುಕತೆಯಿಂದ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಯದಿದ್ದರೆ ವಕೀಲರ ಮೂಲಕ ‘ಲೀಗಲ್ ನೋಟಿಸ್’ ಕಳುಹಿಸಿ. ಇದು ಬಹುತೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ.
ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿ: ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ‘ಬಾಡಿಗೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ’ (Rent Authority) ಅಥವಾ ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊರೆ ಹೋಗಬಹುದು.
ಗಮನಿಸಿ: ಮನೆಗೆ ಸೇರುವ ಮುನ್ನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ‘ಬಾಡಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ’ (Rent Agreement) ದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಿಯಮವನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಓದಿ ಸಹಿ ಮಾಡುವುದು ನಿಮ್ಮ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಒಳ್ಳೆಯದು.
