ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯವು ನಾಗರಿಕರು ಮರೆತುಹೋದ ಹಣಕಾಸು ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಮತ್ತು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಏಕೀಕೃತ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ‘ಕಾಮನ್ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಪೋರ್ಟಲ್’ (Common Landing Portal) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾದ ಈ ವೆಬ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲವು, ಕ್ಲೇಮ್ ಮಾಡದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಠೇವಣಿಗಳು, ವಿಮಾ ಪಾಲಿಸಿಗಳು, ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡ್ಗಳು ಮತ್ತು ಷೇರುಗಳಿಗಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಕ ಹುಡುಕಾಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಗೇಟ್ವೇ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರದ “ನಿಮ್ಮ ಹಣ, ನಿಮ್ಮ ಹಕ್ಕು” (Your Money, Your Right) ಎಂಬ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನದ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಈ ಹೊಸ ಸೇವೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉಚಿತವಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಬಳಕೆದಾರರ ನೋಂದಣಿಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದು ಅಧಿಕೃತ, ನಿಯಂತ್ರಕ-ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಒಂದೇ ಪ್ರವೇಶ ಬಿಂದುವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳ ಇಲಾಖೆಯು (DFS) ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಒಕ್ಕೂಟದ (PSBA) ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. ಇದು ಹಣಕಾಸಿನ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸವಾಲನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ, ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಾರಸುದಾರರು ಮರೆತುಹೋದ ಹಣವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಈ ಏಕೀಕೃತ ವೇದಿಕೆಯು ಆ ಹಾದಿಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಕಡೆ ತರುತ್ತದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಅವರ ಹಕ್ಕಿನ ಆಸ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮರುಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವುದು ಈ ವೇದಿಕೆಯ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳ ಇಲಾಖೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಎಂ. ನಾಗರಾಜು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಬ್ಯಾಂಕ್ ಠೇವಣಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಮಾ ಹಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದು
ಹಳೆಯ ಅಥವಾ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗಾಗಿ, ಈ ಪೋರ್ಟಲ್ ನೇರವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ನ (RBI) UDGAM ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜನೆಗೊಂಡಿದೆ. ಉಳಿತಾಯ, ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಮರುಕಳಿಸುವ ಠೇವಣಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹತ್ತು ವರ್ಷ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸದ ಖಾತೆಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಬಹುದು. ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಹಕ್ಕುದಾರರು ಕ್ಲೇಮ್ ಸಲ್ಲಿಸುವವರೆಗೆ ಇಂತಹ ಹಣವನ್ನು ಆರ್ಬಿಐನ ಠೇವಣಿದಾರರ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿ ನಿಧಿ (DEA) ಯೋಜನೆಯಡಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅದೇ ರೀತಿ, ಈ ಪೋರ್ಟಲ್ ವಿಮೆದಾರರು ಮತ್ತು ನಾಮಿನೀಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ವಿಮಾ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (IRDAI) ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪರಿಶೀಲನಾ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಳಾಸ ಬದಲಾವಣೆ ಅಥವಾ ದಾಖಲೆಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಕಳೆದುಹೋಗಿರುವ ಪಾವತಿಸದ ಜೀವ ವಿಮೆ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡ ಪಾಲಿಸಿಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಇದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡ್ಗಳು, ಡಿವಿಡೆಂಡ್ಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಮರುಪಡೆಯುವುದು
ಮಾರುಕಟ್ಟೆ-ಸಂಯೋಜಿತ ಹೂಡಿಕೆಗಳ ಜಾಡು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು, ಸೆಬಿ (SEBI) ಯ MITRA ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ ಅನ್ನು ಈ ಹೊಸ ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕ ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಅಥವಾ ಕ್ಲೇಮ್ ಮಾಡದ ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡ್ ಫೋಲಿಯೊಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಈ ಸೌಲಭ್ಯವು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸತತ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ವಹಿವಾಟು ದಾಖಲಾಗದಿದ್ದರೆ, ಫೋಲಿಯೊಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದಲ್ಲದೆ, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಹೂಡಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪೋರ್ಟಲ್ IEPFA ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಏಳು ಸತತ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಪಾವತಿಸದ ಅಥವಾ ಕ್ಲೇಮ್ ಮಾಡದ ಡಿವಿಡೆಂಡ್ಗಳು ಮತ್ತು ಷೇರುಗಳನ್ನು IEPFA ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗ ಷೇರುದಾರರು ಪ್ಯಾನ್ (PAN) ಅಥವಾ ಡಿಮ್ಯಾಟ್ ಐಡಿಯಂತಹ ಗುರುತಿನ ನಿಯತಾಂಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅವುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬಹುದು.
ಮರುಪಡೆಯುವಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ
ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಪೋರ್ಟಲ್ ಹುಡುಕಾಟ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸಿದರೂ, ಹಣಕಾಸು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ನಿಜವಾದ ಕ್ಲೇಮ್ಗಳನ್ನು ಆಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಬೇಕು.
ಒಮ್ಮೆ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ ನಂತರ, ಕ್ಲೇಮೆಂಟ್ಸ್ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಬ್ಯಾಂಕ್, ವಿಮಾದಾರರು ಅಥವಾ ಅಸೆಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಕಂಪನಿಗೆ ಕೆವೈಸಿ (KYC) ದಾಖಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ (ಗುರುತು ಮತ್ತು ವಿಳಾಸದ ಪುರಾವೆ) ಸೂಕ್ತವಾದ ಕ್ಲೇಮ್ ಫಾರ್ಮ್ಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಮೃತ ಸಂಬಂಧಿಕರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಾರಸುದಾರರು ಅಥವಾ ನಾಮಿನೀಗಳು ಹಣವನ್ನು ಮರುಪಡೆಯಲು ಸಂಬಂಧದ ಪುರಾವೆ ಮತ್ತು ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
