ಹೊರಗೆ ಸುಡುವ ಬಿಸಿಲು, ಮೈಯೆಲ್ಲಾ ಬೆವರು, ಜೊತೆಗೆ ವಿಪರೀತ ಆಲಸ್ಯ… ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಊಟ ಆದ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣು ತಾನಾಗಿಯೇ ತೂಗಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಆಗ ಸಿಗುವ 15-30 ನಿಮಿಷಗಳ ಪುಟ್ಟ ನಿದ್ದೆ ಇಡೀ ದಿನದ ಆಯಾಸವನ್ನು ಮರೆಸಿ, ಮರುಜೀವ ನೀಡಿದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ನಿದ್ದೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ಹಿತಕರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಅನಿಸಲು ನಮ್ಮ ದೇಹದ ಒಳಗಿನ ವಿಜ್ಞಾನವೇ ಕಾರಣ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ತಜ್ಞರು.
ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:
1. ದೇಹದ ಉಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಆಲಸ್ಯ (Thermoregulation)
ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ದೇಹದ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿಡಲು (37°C) ದೇಹವು ಒಳಗಿನಿಂದಲೇ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ. ರಕ್ತನಾಳಗಳು ಹಿಗ್ಗುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಬೆವರುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ದೇಹದ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವ್ಯಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ನಮಗೆ ಬೇಗನೆ ಸುಸ್ತು ಮತ್ತು ಆಲಸ್ಯ ಆವರಿಸಿ, ನಿದ್ದೆ ಮಾಡಲು ಮನಸ್ಸು ಬಯಸುತ್ತದೆ.
2. ‘ಮೆಲಟೋನಿನ್’ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಪ್ರಭಾವ
ಸೂರ್ಯನ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಶಾಖವು ನಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಆಲಸ್ಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಕೆಲವು ಹಾರ್ಮೋನ್ಗಳ ಏರುಪೇರಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇಹದ ಆಂತರಿಕ ಗಡಿಯಾರ (Circadian Rhythm) ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿಯೇ ಮಂದಗತಿಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಇದು ನಿದ್ದೆಯ ಹಿತಕರ ಅನುಭವವನ್ನು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
3. ರಕ್ತದೊತ್ತಡದಲ್ಲಿನ ಕುಸಿತ
ಬಿಸಿಲಿನ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಾಗ ನಮ್ಮ ದೇಹದ ರಕ್ತನಾಳಗಳು ಅಗಲವಾಗುತ್ತವೆ (Vasodilation). ಇದರಿಂದಾಗಿ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ (Blood Pressure) ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿಪಿ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ದೇಹವು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿ, ತಾನಾಗಿಯೇ ನಿದ್ದೆಗೆ ಜಾರುತ್ತದೆ.
4. ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಯ ಜಂಟಿ ಆಟ
ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಭಾರಿ ಊಟದ ನಂತರ, ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ರಕ್ತದ ಹರಿವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಭಾಗದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಮೆದುಳಿಗೆ ರಕ್ತದ ಹರಿವು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ತೂಕಡಿಕೆ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ನಮಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಯಾಸವನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡುತ್ತದೆ.
