ನಾಳೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮಹಾ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಆಚರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹಲವು ಜನರಿಗೆ ಶಿವರಾತ್ರಿ ದಿನದಂದು ಹೇಗೆ ಉಪವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಉಪವಾಸದ ಹಿಂದಿನ ಇತಿಹಾಸವೇನು ಎಂಬುವುದರ ಕುರಿತು ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗಾಗಿ ಇದೀಗ ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ದಿನ ಉಪವಾಸ ಏಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಕುರಿತು ತಿಳಿಯೋಣ.
ಇದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ, ಪುರಾಣಿಕ ಮತ್ತು ಯೋಗಿಕ ಅರ್ಥ ಹೊಂದಿರುವ ಆಚರಣೆ.
🔱 ಉಪವಾಸ ಮಾಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು
1️⃣ ಮನಸ್ಸು–ದೇಹ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ
ಉಪವಾಸದಿಂದ ದೇಹಕ್ಕೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಮನಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚು ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿವರಾತ್ರಿ ರಾತ್ರಿ ಜಾಗರಣೆ + ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಿಕೆ.
2️⃣ ಶಿವತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಸಮೀಪವಾಗಲು
ಈ ರಾತ್ರಿ ಶಿವನ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆ. ಉಪವಾಸದಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಬರುತ್ತದೆ — ಇದು ಶಿವಭಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗ.
3️⃣ ಆಸೆಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ
ಹಸಿವು, ನಿದ್ರೆ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸುವುದು — ಭಕ್ತಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಶಿಸ್ತು. ಉಪವಾಸ ಇದನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಸುತ್ತದೆ.
📜 ಉಪವಾಸದ ಹಿಂದಿನ ಪುರಾಣಿಕ ಇತಿಹಾಸ
🔸 ಕಥೆ – ಸಮುದ್ರ ಮಂಥನ
ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, ದೇವರು–ಅಸುರರು ಸಮುದ್ರ ಮಂಥನ ಮಾಡಿದಾಗ ವಿಷ ಹೊರಬಂತು. ಆ ವಿಷವನ್ನು ಶಿವನು ಕುಡಿದು ಲೋಕವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು. ಆ ದಿನವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಆಚರಣೆ, ಉಪವಾಸ, ಜಾಗರಣೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಎಂದು ಒಂದು ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
🔸 ಬೇಟೆಗಾರನ ಕಥೆ (ಶಿವಪುರಾಣದಲ್ಲಿ)
ಒಬ್ಬ ಬೇಟೆಗಾರ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ಮರದ ಮೇಲೆ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಿದ. ಅವನು ತಿಳಿಯದೇ ಕೆಳಗೆ ಇದ್ದ ಶಿವಲಿಂಗದ ಮೇಲೆ ಎಲೆಗಳು ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಆ ದಿನ ಅವನು ಆಹಾರ ಸೇವಿಸದೆ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಉಪವಾಸವೂ ಆಯಿತು. ಅವನಿಗೆ ಶಿವನ ಅನುಗ್ರಹ ಸಿಕ್ಕಿತು.
👉 ಇದರಿಂದ “ಜಾಗರಣೆ + ಉಪವಾಸ + ಭಕ್ತಿ” ಮಹತ್ವ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಯೋಗಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ
ಯೋಗ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, ಶಿವರಾತ್ರಿ ರಾತ್ರಿ ಮಾನವ ದೇಹದ ಶಕ್ತಿಯು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರುವ ಅನುಕೂಲಕರ ಸಮಯ. ಹೊಟ್ಟೆ ಹಗುರವಾಗಿದ್ದರೆ (ಉಪವಾಸ), ಧ್ಯಾನ ಸುಲಭ.
🔱 ಶಿವರಾತ್ರಿ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕು?
ಶಿವರಾತ್ರಿ ಉಪವಾಸ ಕೇವಲ ಆಹಾರ ಬಿಡುವುದಲ್ಲ — ಅದು ಭಕ್ತಿ + ಶಿಸ್ತು + ಧ್ಯಾನ ಸೇರಿರುವ ಆಚರಣೆ. ನಿಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಬಹುದು.
✅ ಉಪವಾಸ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನಗಳು
* ನಿರಾಹಾರ ಉಪವಾಸ (ಕಠಿಣ)
* ದಿನಪೂರ್ತಿ ಏನೂ ತಿನ್ನದೇ ಇರುವುದು
* ನೀರು ಮಾತ್ರ ಸೇವಿಸಬಹುದು
* ಆರೋಗ್ಯ ಚೆನ್ನಾಗಿರುವವರು ಮಾತ್ರ ಮಾಡಬೇಕು
2️⃣ ಫಲಾಹಾರ ಉಪವಾಸ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ)
* ಹಣ್ಣು, ಹಾಲು, ಕಡಿಮೆ ಆಹಾರ
* ಭಕ್ತಿ, ಪೂಜೆ, ಜಾಗರಣೆ ಜೊತೆ ಆಚರಣೆ
3️⃣ ಒಂದು ಬಾರಿ ಸಾತ್ವಿಕ ಆಹಾರ
* ದಿನದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಸಾತ್ವಿಕ ಉಪವಾಸದ ಊಟ
* ಹಿರಿಯರು / ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಯಿರುವವರಿಗೆ ಸೂಕ್ತ
🥛 ಉಪವಾಸದಲ್ಲಿ ತಿನ್ನಬಹುದು
✔️ ಹಾಲು, ಮೊಸರು, ಬೆಲ್ಲ ಹಾಲು
✔️ ಹಣ್ಣುಗಳು (ಬಾಳೆ, ಸೇಬು, ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ದಾಳಿಂಬೆ)
✔️ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ನೀರು
✔️ ಶೇಂಗಾ/ಬಾದಾಮಿ/ಡ್ರೈಫ್ರೂಟ್ಸ್ (ಸ್ವಲ್ಪ)
✔️ ಸಬ್ಬಕ್ಕಿ (sabudana) ಪದಾರ್ಥಗಳು
✔️ ಉಪವಾಸದ ಉಪ್ಪು (sendha namak) ಬಳಸಿ ಮಾಡಿದ ಆಹಾರ
✔️ ಬೆಲ್ಲ, ಜೇನು
❌ ತಿನ್ನಬಾರದು
✖️ ಅನ್ನ, ಗೋಧಿ, ರೊಟ್ಟಿ
✖️ ಮಾಂಸಾಹಾರ
✖️ ಈರುಳ್ಳಿ, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ
✖️ ಹೆಚ್ಚು ಎಣ್ಣೆ/ಕಾರ ಆಹಾರ
✖️ ಮದ್ಯ, ಧೂಮಪಾನ
✖️ ಜಂಕ್ ಫುಡ್
🕯️ ಶಿವರಾತ್ರಿ ದಿನ ಮಾಡಬೇಕಾದವು
ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶಿವ ಪೂಜೆ ಬಿಲ್ವಪತ್ರ ಅರ್ಪಣೆ “ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ” ಜಪ ರಾತ್ರಿ ಜಾಗರಣೆ (ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು) ಅಭಿಷೇಕ (ಹಾಲು, ನೀರು, ಬೆಲ್ಲ ನೀರು)
