ಬಹುವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ವಿದ್ಯಮಾನಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಲು ಜಗತ್ತು ಸಜ್ಜಾಗಿದೆ. 2026ರ ಮಾರ್ಚ್ 3, ಮಂಗಳವಾರದಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲ ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣ ಸಂಭವಿಸಲಿದ್ದು, ಇದು ಪೂರ್ಣ ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣ ಅಥವಾ ‘ಬ್ಲಡ್ ಮೂನ್’ (Blood Moon) ಆಗಿರಲಿದೆ. ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಈ ಬಾರಿ ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣವು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬವಾದ ಹೋಳಿಯಂದೇ ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿರುವುದು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅಪರೂಪದ ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣದ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಗೋಚರತೆ
ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನದ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣವು ಭಾರತೀಯ ಕಾಲಮಾನ (IST) ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸುಮಾರು 3:20ಕ್ಕೆ ಆರಂಭವಾಗಲಿದೆ. ಆದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನು ಉದಯಿಸದೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಆರಂಭದ ಹಂತಗಳು ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಗರಿಷ್ಠ ಹಂತ (Peak Phase): ಚಂದ್ರನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಇರಲಿರುವ ‘ಪೂರ್ಣ ಗ್ರಹಣ’ದ ಅವಧಿ ಸಂಜೆ 6:33 ರಿಂದ 6:40ರ ವರೆಗೆ ಇರಲಿದೆ.
ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸ: ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ನಗರಗಳಾದ ಗುವಾಹಟಿ ಮತ್ತು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನು ಬೇಗನೆ ಉದಯಿಸುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಣದ ಉತ್ತಮ ನೋಟ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಶೇ. 90ರಷ್ಟು ಗ್ರಹಣ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.
ಬೆಂಗಳೂರು ಸೇರಿದಂತೆ ಮೆಟ್ರೋ ನಗರಗಳು: ಬೆಂಗಳೂರು, ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರೋದಯವು ಸಂಜೆ 6:20 ರಿಂದ 6:30ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಆಗಲಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಇಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು ಗ್ರಹಣದ ಕೊನೆಯ ಹಂತದ ‘ಬ್ಲಡ್ ಮೂನ್’ ಛಾಯೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಸಂಜೆ 6:47ಕ್ಕೆ ಗ್ರಹಣವು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲಿದೆ.
ಏನಿದು ‘ಬ್ಲಡ್ ಮೂನ್’?
ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ನಡುವೆ ಭೂಮಿ ಬಂದಾಗ ಭೂಮಿಯ ನೆರಳು ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣವು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿರುವ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಚದುರಿಸಿ, ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಚಂದ್ರನ ಕಡೆಗೆ ವಕ್ರೀಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಚಂದ್ರನು ತಾಮ್ರದ ಬಣ್ಣ ಅಥವಾ ಗಾಢ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ‘ರೈಲಿ ಸ್ಕ್ಯಾಟರಿಂಗ್’ (Rayleigh scattering) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ
ಈ ಬಾರಿ ಫಾಲ್ಗುಣ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದೇ (ಹೋಳಿ) ಗ್ರಹಣ ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
ಸೂತಕ ಕಾಲ: ಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಇರುವ ಸೂತಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶುಭ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಹೋಲಿಕಾ ದಹನ: ಗ್ರಹಣದ ಪ್ರಭಾವ ಉಂಟಾಗುವ ಮೊದಲೇ ‘ಹೋಲಿಕಾ ದಹನ’ದ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಜ್ಯೋತಿಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಡಿತರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ವೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಹೇಗೆ?
ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣದಂತೆ ಚಂದ್ರಗ್ರಹಣವನ್ನು ನೋಡಲು ಯಾವುದೇ ವಿಶೇಷ ಕನ್ನಡಕಗಳ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಬರಿಗಣ್ಣಿನಿಂದಲೇ ಇದನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ನಗರದ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ದೂರವಿರುವ, ಪೂರ್ವ ದಿಗಂತವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಗ್ರಹಣವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೋಡಬಹುದು. ಮೋಡ ಕವಿದ ವಾತಾವರಣವಿದ್ದರೆ ವಿವಿಧ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನೀಡುವ ಲೈವ್ ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್ ಮೂಲಕವೂ ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.
