ಮುಂಬೈ: ಭಾರತದ ಭೌತಿಕ ಕರೆನ್ಸಿ (ನೋಟುಗಳು) ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಬದಲಾವಣೆ ಕಾಣುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಮರ್ ಅಥವಾ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಚಲಾವಣೆಗೆ ತರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಯೋಜನೆಯನ್ನು (Pilot Scheme) ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಜ್ಜಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ದೇಶದಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ, ನಗದಿಗೆ ಇರುವ ಬೇಡಿಕೆ ಮಾತ್ರ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ನೋಟು ಮುದ್ರಣ ವೆಚ್ಚ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಚಲಾವಣೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಆರ್ಬಿಐಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಆರ್ಬಿಐ ಈಗ ಮತ್ತೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಏನಿದು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳು?
ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳು ಎಂದರೆ ನಮ್ಮ ಡೆಬಿಟ್ ಅಥವಾ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ಗಳಂತೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ತೆಳುವಾದ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಆಧಾರಿತ ‘ಪಾಲಿಮರ್’ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳಂತೆಯೇ ಮೃದುವಾಗಿದ್ದು, ಸುಲಭವಾಗಿ ಮಡಚಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಅನುಕೂಲಗಳು:
ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಾಳಿಕೆ: ಈ ನೋಟುಗಳು ನೀರು ಮತ್ತು ಧೂಳು ನಿರೋಧಕವಾಗಿದ್ದು, ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹರಿದು ಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಕಳ್ಳನೋಟು ತಡೆ: ಈ ನೋಟುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಫೀಚರ್ಗಳು, ಪಾರದರ್ಶಕ ವಿಂಡೋಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಹೊಲೊಗ್ರಾಮ್ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಕಳ್ಳನೋಟು ಹಾವಳಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆಯಬಹುದು.
ಮಾಹಿತಿ: ಈಗಾಗಲೇ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಕೆನಡಾ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್, ಸಿಂಗಾಪುರ, ಮಲೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ದೇಶಗಳು ಪಾಲಿಮರ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಅಥವಾ ಭಾಗಶಃ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ತಂದಿವೆ.
ಈಗಲೇ ಆರ್ಬಿಐ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲು ಕಾರಣವೇನು?
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯುಪಿಐ (UPI) ನಂತಹ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳು ಭಾರಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದ್ದರೂ, ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ನಗದು ಬಳಕೆ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ. ಆರ್ಬಿಐನ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಟುಗಳ ಮೌಲ್ಯವು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಶೇ. 11.9 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿ 41.23 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂ.ಗೆ ತಲುಪಿದೆ.
ವಿಶೇಷವಾಗಿ 500 ರೂಪಾಯಿ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳು ಭಾರತದ ನಗದು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಟ್ಟು ಕರೆನ್ಸಿ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೇ. 85.5 ರಷ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಗದು ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಭದ್ರತಾ ಮುದ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಆರ್ಬಿಐ ಮಾಡುವ ವೆಚ್ಚವು ಕಳೆದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ FY26 ರಲ್ಲಿ ಶೇ. 23.5 ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ 4,875.2 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗೆ ತಲುಪಿದ್ದರೂ, ನೋಟುಗಳ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಇರುವುದರಿಂದ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವ ನೋಟುಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಲಿವೆ. ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೈಬದಲಾಗುವ 10, 20 ಮತ್ತು 50 ರೂ. ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಇದರಿಂದ ಏನು ಲಾಭ?
ಸ್ವಚ್ಛ ಮತ್ತು ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ ನೋಟುಗಳು: ಹರಿದ ಅಥವಾ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ನೋಟುಗಳ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ವೆಂಡಿಂಗ್ ಮಷಿನ್ ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ನೋಟುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಗೊಂದಲ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಸುರಕ್ಷತೆ: ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಳ್ಳನೋಟುಗಳ ಚಲಾವಣೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲಿದೆ.
ವೆಚ್ಚದ ಉಳಿತಾಯ: ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗೆ ನೋಟುಗಳ ಮರು-ಮುದ್ರಣ ವೆಚ್ಚ ಉಳಿಯಲಿದ್ದು, ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಲಿದೆ.
ಸವಾಲುಗಳು: ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಎಟಿಎಂ (ATM) ಯಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ನಗದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ತಾಂತ್ರಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಈ ಹೊಸ ನೋಟುಗಳ ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಬೇಕಾಗಬಹುದು.
ಈ ಹಿಂದೆಯೂ ನಡೆದಿತ್ತು ಪ್ರಯತ್ನ!
ಭಾರತವು ಈ ಹಿಂದೆ 2012 ರಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿ, ಮೈಸೂರು, ಜೈಪುರ, ಭುವನೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಶಿಮ್ಲಾ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ 10 ರೂ. ಮುಖಬೆಲೆಯ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಚಲಾವಣೆ ನಡೆಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಎಟಿಎಂ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಆರ್ಬಿಐ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಮತ್ತೆ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ.
ಪೇಪರ್ ನೋಟುಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಂದ್ ಆಗುತ್ತವೆಯೇ?
ಸದ್ಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿಲ್ಲ. ಆರ್ಬಿಐ ಕೇವಲ 10 ಮತ್ತು 20 ರಂತಹ ಕಡಿಮೆ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಲಿದೆ. ಈ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಯೋಜನೆಯ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸ್ವೀಕೃತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಇದನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಪೇಪರ್ ನೋಟುಗಳೇ ಭಾರತದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರಲಿವೆ.
