ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವೆ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದ ಏರ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಯ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ, ಭಾರತದ ದ್ರವೀಕೃತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ (LNG) ಟ್ಯಾಂಕರ್ ‘ದಿಶಾ’ ಸೋಮವಾರ ಹೊರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ದಾಟಿದೆ.
ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ‘ಶಿಪ್ಪಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ’ (SCI) ನಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ ‘ದಿಶಾ’ ಹಡಗು, ಕಳೆದ ಸುಮಾರು ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಹೊರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ನೀರನ್ನು ದಾಟಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ನೌಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತಕ್ಕಾಗಿ ಕತಾರ್ನಿಂದ ಎಲ್ಎನ್ಜಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರುತ್ತಿದೆ.
ಹಡಗುಗಳ ಸಂಚಾರದ ದತ್ತಾಂಶ (Ship tracking data) ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮದ ವೀಕ್ಷಕರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ವಾರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಬೀಳಲಿರುವ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಘೋಷಣೆಯ ನಂತರ ಈ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ದಾಟಿದ ಮೊದಲ ಹಡಗು ಕೂಡ ಇದಾಗಿದೆ. ಶಿಪ್ಪಿಂಗ್ ವಲಯದ ಒಳಗಿನವರು ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ-ಇರಾನ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಘೋಷಣೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕ ಹಡಗುಗಳ ಸಂಚಾರವಿನ್ನೂ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಚುರುಕುಗೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಮೂಲಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. ಕಳೆದ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಈ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದವು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಇರಲಿದೆ ಎಂಬ ಭರವಸೆ ಮೂಡಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹಡಗುಗಳ ಸಂಚಾರ ಎಂದಿನಂತೆ ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮರಳಲು ವಾರಗಳೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಎಲ್ಎನ್ಜಿ ಆಮದು ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ‘ಪೆಟ್ರೋನೆಟ್ ಎಲ್ಎನ್ಜಿ’ ಗಾಗಿ ಇಂಧನ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತಿರುವ ಮಾಲ್ಟಾ ಧ್ವಜದ (Malta-flagged) ‘ದಿಶಾ’ ಹಡಗು, ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ ಯುದ್ಧದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಕಳೆದ ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್ನಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಈಗ ‘ದಿಶಾ’ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ದಾಟಿರುವುದರಿಂದ, ಹೊರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿರುವ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್ನಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಹಡಗುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 13 ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. ಮಾರ್ಚ್ ಆರಂಭದಿಂದ ಒಟ್ಟು 10 ಭಾರತೀಯ ಹಡಗುಗಳು (ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 9 ಭಾರತೀಯ ಧ್ವಜ ಹೊಂದಿದ್ದವು) ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್ ಅನ್ನು ಓಮನ್ ಗಲ್ಫ್ ಮತ್ತು ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಈ ಕಿರಿದಾದ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ದಾಟಿವೆ.
”ನಾವು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವ ಈ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ಶಿಪ್ಪಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ನೇತೃತ್ವದ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಎನ್ಜಿ ವಾಹಕ ‘ದಿಶಾ’ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಹೊರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ದಾಟಿದೆ. ಇದು 62,370 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಎಲ್ಎನ್ಜಿ ಇಂಧನವನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತಿದೆ. ಈ ಹಡಗು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ಜೂನ್ 18 ರಂದು ದಹೇಜ್ (Dahej) ಬಂದರನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ,” ಎಂದು ಹಡಗು ಸಚಿವಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕ ಒಪೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಶರ್ಮಾ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಲಸಂಧಿಯು ಮುಕ್ತವಾಗಿ, ಪ್ರಯಾಣ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದ ತಕ್ಷಣ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್ನಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿರುವ ಉಳಿದ ಭಾರತೀಯ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಕರೆತರಲು ಸರ್ಕಾರ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು, ಆದರೆ ಇದರ ಸಿದ್ಧತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ.
’ಮೆರೈನ್ ಟ್ರಾಫಿಕ್’ನ ಹಡಗು ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ದತ್ತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ, ‘ದಿಶಾ’ ಹಡಗು ತನ್ನ ಆಟೋಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಐಡೆಂಟಿಫಿಕೇಶನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ (AIS) ಟ್ರಾನ್ಸ್ಪಾಂಡರ್ ಅನ್ನು ಆನ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡೇ ಹೊರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ದಾಟಿದೆ ಮತ್ತು ನಿರಂತರವಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಳದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ದಾಟಿದ ಬಹುತೇಕ ಹಡಗುಗಳು ದಾಳಿಕೋರರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳದಂತೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತಮ್ಮ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಪಾಂಡರ್ಗಳನ್ನು ಆಫ್ ಮಾಡಿ (Go dark) ಸಂಚರಿಸಿದ್ದವು.
ಸರ್ಕಾರದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದಾಗಿ ಮಾರ್ಚ್ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಭಾರತೀಯ ಹಡಗುಗಳು ಈ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಏಪ್ರಿಲ್ 18 ರಂದು ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ದಾಟಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದೆರಡು ಭಾರತೀಯ ಹಡಗುಗಳ ಮೇಲೆ ಇರಾನಿನ ಪಡೆಗಳು ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕಿದ್ದ ಹಡಗುಗಳ ಸಂಚಾರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತ್ತು.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಏಪ್ರಿಲ್ 18 ರಂದು ‘ದೇಶ್ ಗರಿಮಾ’ ಎಂಬ ಒಂದು ಹಡಗು ಹೇಗೋ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದೇ ವೇಳೆ ಮಾರ್ಚ್ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಕೂಡ ಇರಾನಿನ ಬಂದರುಗಳ ಮೇಲೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ದಿಗ್ಬಂಧನವನ್ನು ಹೇರಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಕಡಲ ಭದ್ರತಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹದಗೆಡಿಸಿತ್ತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕಾಗಿ ದ್ರವೀಕೃತ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಗ್ಯಾಸ್ (LPG), ಎಲ್ಎನ್ಜಿ ಮತ್ತು ಕಚ್ಚಾ ತೈಲವನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲವು ಟ್ಯಾಂಕರ್ಗಳು ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕ ಸಂಚರಿಸಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಭಾರತೀಯ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಒಡೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿರಲಿಲ್ಲ.
ಹಡಗುಗಳ ಮುಕ್ತ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಏಪ್ರಿಲ್ 18 ರಂದು ಇರಾನ್ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿತು. ಇದು ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ದಾಟಲು ಸಾಲಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಹಡಗುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಗೊಂದಲವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಘಟನೆ ಮತ್ತು ತದನಂತರ ಇರಾನ್ ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕ ದೇಶಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ದಿಗ್ಬಂಧನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ ಕಾರಣ, ಈಗಾಗಲೇ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಹಡಗುಗಳ ಸಂಚಾರದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ತೀವ್ರ ಪೆಟ್ಟು ಬಿದ್ದಿತ್ತು.
