ನವದೆಹಲಿ: ‘ಒಂದು ದೇಶ ಒಂದು ಪಡಿತರ ಚೀಟಿ’ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ ಈಗ ‘ಒಂದು ದೇಶ ಒಂದು ಮತಪಟ್ಟಿ’ (Single Electoral Roll) ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಕೇಂದ್ರ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಗಂಭೀರ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸಿದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಂಗಳವಾರ ದೆಹಲಿಯ ‘ಭಾರತ ಮಂಟಪ’ದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದುಂಡುಮೇಜಿನ ಸಮ್ಮೇಳನ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಬರೋಬ್ಬರಿ 27 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಇಂತಹ ಬೃಹತ್ ಸಭೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ.
ಸಮ್ಮೇಳನದ ಮುಖ್ಯ ಅಜೆಂಡಾ ಏನು?
ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ ಜ್ಞಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ 36 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಭಾಗವಹಿಸಲಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ:
ಕೇಂದ್ರ ಆಯೋಗ: ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ರಾಜ್ಯ ಆಯೋಗ: ಪಂಚಾಯತ್ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪಟ್ಟಿ ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪಟ್ಟಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಮತದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ಗೊಂದಲಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ‘ಒಂದೇ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ’ ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ಆಯೋಗ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.
ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ
ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ತರಲು ಹಲವು ನೂತನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ:
ECI-NET: ಚುನಾವಣಾ ದತ್ತಾಂಶ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಹೊಸ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ ಪರಿಚಯ.
ಇವಿಎಂ ಭದ್ರತೆ: ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಮತಯಂತ್ರಗಳ ದೃಢತೆ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಚರ್ಚೆ.
ಅರ್ಹತೆ: 1950ರ ಜನತಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಮತದಾರರ ಅರ್ಹತೆಯ ಮೇಲಿನ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಅಧ್ಯಯನ.
ಎದುರಾಗಲಿರುವ ಸವಾಲುಗಳೇನು?
‘ಒಂದೇ ಮತಪಟ್ಟಿ’ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಕೇಳಲು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದರ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಅಡೆತಡೆಗಳಿವೆ:
ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ: ಇದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 243K ಮತ್ತು 243ZA ಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತರಬೇಕಾಗಬಹುದು, ಇದಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಅನಿವಾರ್ಯ.
ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ: ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಚುನಾವಣೆ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದೆ. ಕೇಂದ್ರದ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವುದು ರಾಜ್ಯಗಳ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರಬಹುದು ಎಂಬ ಆತಂಕವಿದೆ.
ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಗಡಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ: ಲೋಕಸಭೆ, ವಿಧಾನಸಭೆ ಮತ್ತು ವಾರ್ಡ್ಗಳ ಗಡಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಅಡಿ ತರುವುದು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ.
ದತ್ತಾಂಶ ಸುರಕ್ಷತೆ: ಒಂದೇ ಪಟ್ಟಿ ಜಾರಿಯಾದಾಗ ದತ್ತಾಂಶದ ದುರ್ಬಳಕೆಯಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಅನುಮಾನವನ್ನು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
ಮುಂದಿನ ಹಾದಿ:
ಬರೋಬ್ಬರಿ ಎರಡೂವರೆ ದಶಕಗಳ ನಂತರ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಸಮ್ಮೇಳನವು ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಲಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಕುತೂಹಲ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಾವೇಶ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
