ಹಲವು ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿ ಹಂಚಿಕೆಯ ವಿಷಯ ಬಂದಾಗ ಅತ್ತೆ-ಮಾವನ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸೊಸೆಯ ಹಕ್ಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಗೊಂದಲಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ನಿಯಮಗಳಿದ್ದು, ಆಸ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸೊಸೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಸವಿವರ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ:
1. ಅತ್ತೆ-ಮಾವ ಸ್ವಯಂ ಸಂಪಾದಿತ ಆಸ್ತಿ (Self-Acquired Property)
ಅತ್ತೆ ಅಥವಾ ಮಾವ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಹಣದಿಂದ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿ ಮಾಡಿದ್ದರೆ, ಅದು ಅವರ ಸ್ವಯಂ ಸಂಪಾದಿತ ಆಸ್ತಿ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಸೊಸೆಯ ಹಕ್ಕು: ಇಂತಹ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸೊಸೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಮಾಲೀಕರ ನಿರ್ಧಾರ: ಅತ್ತೆ ಅಥವಾ ಮಾವ ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಈ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಯಾರಿಗಾದರೂ ನೀಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸೊಸೆಗೆ ಆಸ್ತಿ ನೀಡಬಾರದು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರೆ, ಅದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಸೊಸೆಗೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
2. ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತ ಆಸ್ತಿ (Ancestral Property)
ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಿತೃಾರ್ಜಿತ ಆಸ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನೇರ ಹಕ್ಕು: ಈ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸೊಸೆಗೆ ನೇರವಾದ ಹಕ್ಕಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಆಕೆಯ ಪತಿಗೆ (ಮಗನಿಗೆ) ಆ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಜನ್ಮಸಿದ್ಧ ಹಕ್ಕಿರುತ್ತದೆ.
ಪತಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ: ಒಂದು ವೇಳೆ ಪತಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರೆ, ಆತನ ಪಾಲಿನ ಆಸ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಆತನ ಪತ್ನಿ (ಸೊಸೆ) ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸಬಹುದು.
3. ಪತಿಯ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ
ಒಂದು ವೇಳೆ ಪತಿಯು ಮರಣ ಹೊಂದಿದರೆ, ಆತನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿರುವ ಅಥವಾ ಆತನಿಗೆ ಬರಬೇಕಾದ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸೊಸೆಯು ‘ಕ್ಲಾಸ್-1’ (Class-1) ವಾರಸುದಾರಳಾಗಿ ಹಕ್ಕು ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕುವ ಅಧಿಕಾರ ಯಾರಿಗೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
4. ವಾಸಿಸುವ ಹಕ್ಕು (Right to Residence)
ಆಸ್ತಿ ಯಾರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೇ ಇರಲಿ, ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಸೊಸೆಗೆ ತನ್ನ ಗಂಡನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಇರುತ್ತದೆ. ಆಕೆಯನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲು ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ.
ಗಮನಿಸಿ: ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೇಸ್ನ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾನೂನು ನೆರವಿಗಾಗಿ ವಕೀಲರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತ.
