ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಕೇಬಲ್ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ 12 ನಿಮಿಷಗಳ ಜಾಹೀರಾತು ಮಿತಿಯನ್ನು ವಿಧಿಸುವ 2012-2013ರ ನಿಯಮವನ್ನು ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಶುಕ್ರವಾರ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದೆ. ಈ 12 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ 10 ನಿಮಿಷಗಳು ವಾಣಿಜ್ಯ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು 2 ನಿಮಿಷಗಳು ಚಾನೆಲ್ನ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಚಾರದ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಅನಿಲ್ ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಅಮಿತ್ ಮಹಾಜನ್ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವಿಭಾಗೀಯ ಪೀಠವು, ಟೆಲಿಕಾಂ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (TRAI) ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಮನರಂಜನಾ ವಾಹಿನಿಗಳು, ಸುದ್ದಿ ಪ್ರಸಾರಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಾಹಿನಿಗಳು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ 17 ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಿತು. ಈ ನಿಯಮವು ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 14 (ಸಮಾನತೆಯ ಹಕ್ಕು) ಮತ್ತು ವಿಧಿ 19 (ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕು) ಅನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅರ್ಜಿದಾರರು ವಾದಿಸಿದ್ದರು. ಈ ನಿಯಮವನ್ನು 2012ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು 2013ರಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.
2013ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ಮತ್ತು 2021ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ದಶಕಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯದ ನಂತರ ಈ ತೀರ್ಪು ಹೊರಬಿದ್ದಿದೆ.
ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ತಮ್ಮ ಆದಾಯದ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದು, ಸಮಯದ ಮಿತಿಯು ತಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಭಾಷಣದ ಹಕ್ಕಿನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಾರಕರು ವಾದಿಸಿದ್ದರು.
ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಆದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರಸಾರಕರು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಜಾಹೀರಾತು ವಿರಾಮಗಳನ್ನು ದೀರ್ಘಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಅನುಭವದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ವಾದಿಸಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಯಾದ ‘ಏರ್ವೇವ್ಸ್’ (airwaves) ಅನ್ನು ಬಳಸಲು ಪ್ರಸಾರಕರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿತ್ತು.
ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್ ಮತ್ತು ಏರ್ವೇವ್ಸ್ ಸೀಮಿತವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಜನರ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯವು ಟ್ರಸ್ಟಿಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾನೂನು ನಿಲುವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಪೀಠವು, “ಪ್ರಸಾರಕರು ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನಿಯಮಿತ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕೋರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು. ಹೀಗಾಗಿ, ಇಂತಹ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೇರುವ ಅಧಿಕಾರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಇದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು.
ನ್ಯಾಯಾಲಯವು, “ಪ್ರಸಾರಕರು ಅತಿಯಾದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು TRAI ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಕ್ರಮವು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು ಎಂಬ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.
ನ್ಯಾಯಪೀಠವು ತನ್ನ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ, “ಒಮ್ಮೆ ಪ್ರಸಾರಕರು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಪರವಾನಗಿಯಡಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುವ ಸವಲತ್ತು ಪಡೆದರೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧರಾಗಿರಬೇಕು. ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ ಸಮಯದ ಮಿತಿಯನ್ನು ವಿಧಿಸುವುದು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ವೀಕ್ಷಕರ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
