ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಭಾರತವು ಅನೇಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದ್ದರೂ ಮತ್ತು ಸರಣಿ ಪ್ರಗತಿಪರ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರೂ, ಮಹಿಳೆಯರ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಪಿತೃಪ್ರಧಾನ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಅದೃಶ್ಯವಾಗಿ ಆದರೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕಠಿಣ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದೆ.
ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಸಂಜಯ್ ಕರೋಲ್ ಮತ್ತು ಎನ್. ಕೋಟೀಶ್ವರ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಪೀಠವು, ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಭರವಸೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, “ಪಿತೃಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಇನ್ನೂ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಇದು ಇಡೀ ಸಮಾಜದ ಮುಂದೆ ಒಂದು ಆತಂಕಕಾರಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿದೆ: ಮಹಿಳೆಯರ ದೇಹ, ಆಯ್ಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಇಂದಿಗೂ ಇಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿ ಏಕೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ?
ಹಿನ್ನೆಲೆ: ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆ
2011ರಲ್ಲಿ ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿ ಕೊಂದ ಆರೋಪಿಗೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಈ ಅವಲೋಕನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆ. ಈ ಘಟನೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕೊಲೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಇದು ಕೌಟುಂಬಿಕ ನಿಂದನೆ ಮತ್ತು ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಭಾರತವು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದು ಏಳು ದಶಕಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕಳೆದಿದ್ದರೂ, ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಆದರ್ಶಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕ ಜೀವನದ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಇಂದಿಗೂ ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠವು ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ವಿಶಾಲ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದೆ.
“ಸಂವಿಧಾನವು ಸಮಾನತೆ, ಲಿಂಗದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಾರತಮ್ಯ ಮಾಡದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಜೀವಿಸುವ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತದೆ… ಆದರೆ, ಇಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಇಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ ಅನೇಕರಿಗೆ ಈ ಹಕ್ಕುಗಳು ಇನ್ನೂ ಮರೀಚಿಕೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ,” ಎಂದು ಏಪ್ರಿಲ್ 4 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕಾನೂನು ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವದ ನಡುವಿನ ಕಂದಕ
ಕಾನೂನು ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಎಷ್ಟೇ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದ್ದರೂ, ಲಿಂಗ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಆಳುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಿತ್ತೊಗೆಯಲು ಅವು ಸಾಕಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಮರುಕಳಿಸುವ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಕಳಕಳಿಯನ್ನು ಪೀಠವು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದೆ.
ವರದಕ್ಷಿಣೆ ನಿಷೇಧ ಕಾಯ್ದೆ (1961) ಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಿರುಕುಳದ ವಿರುದ್ಧದ ರಕ್ಷಣೆಯವರೆಗೆ ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಶಾಸಕಾಂಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೀಠವು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದೆ. ಇನ್ಸ್ಟಂಟ್ ಟ್ರಿಪಲ್ ತಲಾಖ್ ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವುದು, ವ್ಯಭಿಚಾರ ಕಾನೂನನ್ನು ಅಸಿಂಧುಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡುವಂತಹ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಮರಿಸಿದೆ.
ಆದರೂ, ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ತಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮಾನತೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗಿಲ್ಲ. “ವಿವಿಧ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಂಗಗಳಿಂದ ನಿರಂತರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಸರಿಯಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಆತಂಕಕಾರಿ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ,” ಎಂದು ತೀರ್ಪು ಹೇಳಿದೆ.
ಆತಂಕಕಾರಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು
ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತನ್ನ ಕಳಕಳಿಯನ್ನು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸಲು ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ:
2023ರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ವಿರುದ್ಧದ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 4,48,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ.
ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಹಿಂಸಾಚಾರವು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 6,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜೀವಗಳನ್ನು ಬಲಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ.
ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ದೂರುಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮುಂದೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವರದಿಯಾಗುತ್ತಿವೆ.
ಸುರಕ್ಷಿತ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾದ ಮನೆಯೊಳಗೇ ಮಹಿಳೆಯರು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಸುರಕ್ಷಿತರಾಗಿರುವುದು ಒಂದು ವಿಪರ್ಯಾಸ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.
ಪಿತೃಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ‘ಕಾಯಿಲೆ’
ಒಂದೆಡೆ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಹೆಚ್ಚಳ, ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸದ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಆಳವಾದ ಅಸಮಾನತೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಪೀಠವು “ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಾಭಾಸ” (Paradox) ಎಂದು ಕರೆದಿದೆ.
“ಮನೆಯೊಳಗಿನ ಅಧಿಕಾರವು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪುರುಷರ ಬಳಿಯೇ ಇದೆ. ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ಅನೇಕ ಷರತ್ತುಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ದುಡಿಯುವ ಮಹಿಳೆಯರು ಕೂಡ ಮನೆಯ ಕೆಲಸಗಳ ಹೊರೆಯನ್ನು ಅಸಮಾನವಾಗಿ ಹೊರಬೇಕಾಗಿದೆ,” ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಗಮನಿಸಿದೆ.
ಮಹಿಳೆಯರ ವಿರುದ್ಧದ ವಿಪರೀತ ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ಕೇವಲ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಘಟನೆಗಳಾಗಿ ನೋಡುವುದನ್ನು ಕೋರ್ಟ್ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದೆ. ಬದಲಾಗಿ, ಇವುಗಳನ್ನು ಆಳವಾದ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದೆ. “ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಸುಡುವುದು ಅಥವಾ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಿಂಸೆಯಂತಹ ಕೃತ್ಯಗಳು ಕೇವಲ ಅಪವಾದಗಳಲ್ಲ, ಅವು ರೋಗಪೀಡಿತ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸೂಚಕಗಳಾಗಿವೆ.”
ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಮಾನ
ತೀರ್ಪಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದನ್ನು ಕೇಳಿದೆ: “ದಶಕಗಳ ಕಾನೂನುಗಳು, ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆಗಳ ನಂತರವೂ… ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ದೇಹ, ಆಯ್ಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಇಂದಿಗೂ ಇಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿ ಏಕೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ?”
ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವು ಕೇವಲ ಕಾನೂನು ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕೊಠಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ “ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆಗಳಾದ ನಾವು” ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.
