ಬೆಂಗಳೂರು: ಜೀವನಾಂಶ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವಲ್ಲ, ಅದು ಮಹಿಳೆಯ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಹಕ್ಕಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಒಡ್ಡಿ ಅಥವಾ ಪತ್ನಿ ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಈ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.
ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಕೌಟುಂಬಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶವೇನಾಗಿತ್ತು?
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರಾಗಿರುವ ಪತಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿಯ ನಡುವಿನ ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, 2024ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಕೌಟುಂಬಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತ್ತು. ಅಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಲಾ 8,000 ರೂ. ಜೀವನಾಂಶ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿತ್ತಾದರೂ, ಪತ್ನಿ ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಆದೇಶವನ್ನು ಪಾಲಿಸದ ಕಾರಣ ಆಕೆಗೆ ಜೀವನಾಂಶ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ 40 ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದ್ದರು.
ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ಮತ್ತು ತರ್ಕ
ಅರ್ಜಿಯ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಡಾ. ಕೆ. ಮನ್ಮಥ ರಾವ್ ಅವರಿದ್ದ ಪೀಠವು ಕೆಳಹಂತದ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ:
-
ಸಾಕಷ್ಟು ಕಾರಣಗಳಿದ್ದರೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಸಕ್ಕೆ ಅರ್ಹತೆ: ಸಿಆರ್ಪಿಸಿ ಸೆಕ್ಷನ್ 125(4)ರ ಪ್ರಕಾರ ವ್ಯಭಿಚಾರ ಅಥವಾ ವಿನಾಕಾರಣ ಪತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಜೀವನಾಂಶ ನಿರಾಕರಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಪತ್ನಿಯು ಅತ್ತೆಯ ಕಿರುಕುಳ ಮತ್ತು ದೌರ್ಜನ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದು ‘ಸರಿಯಾದ ಕಾರಣ’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
-
ಆದೇಶವನ್ನು ಗುರಾಣಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಪತಿ: ದಂಪತಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇರಬೇಕೆಂಬ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಪತಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಜೀವನಾಂಶ ಪಾವತಿಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆ ಆದೇಶವನ್ನೇ ಒಂದು ‘ಗುರಾಣಿ’ಯನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪೀಠ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.
ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಮತ್ತು ಜೀವನಾಂಶದ ವಿವರ
ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ ಪತಿಯು ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರನಾಗಿದ್ದು, ತಿಂಗಳಿಗೆ 50 ರಿಂದ 60 ಸಾವಿರ ರೂ. ವೇತನ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ಕೃಷಿಯಿಂದ ವಾರ್ಷಿಕ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೂ. ಆದಾಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಅಂಶವು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದೆ:
-
ಪತ್ನಿಗೆ ಜೀವನಾಂಶ: ಪತಿಗೆ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು 10,000 ರೂ.ಗಳನ್ನು ಪತ್ನಿಯ ಜೀವನಾಂಶವಾಗಿ ಪಾವತಿಸಲು ಸೂಚಿಸಿದೆ.
-
ಮಕ್ಕಳ ಪಾಲು: ಈ ಹಿಂದೆ ಕೌಟುಂಬಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ್ದಂತೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಜೀವನಾಂಶವು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಬೇಕು.
ಸುರಕ್ಷತೆಯೇ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ
ಮದುವೆಯಾದ ಒಂದು ವರ್ಷದಿಂದಲೇ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಅನುಭವಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಪತ್ನಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ತನಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರೆ ವಾಪಸ್ ಹೋಗಲು ಸಿದ್ಧವಿರುವುದಾಗಿ ಅವರು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದರು. ಆಕೆಗೆ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಕೊರತೆ ಇರುವುದು ಮತ್ತು ಪತಿಯ ಕಡೆಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ರಕ್ಷಣೆಯ ಭರವಸೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದನ್ನು ಮನಗಂಡ ನ್ಯಾಯಪೀಠವು, ಜೀವನಾಂಶ ನೀಡದಿರುವುದು ಅಸಮರ್ಪಕ ಎಂದು ಸಾರಿದೆ.
ಈ ಆದೇಶವು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಕಲಹಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಂಶಗಳಿಗಿಂತ ಮಹಿಳೆಯ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಅವಳ ಬದುಕುವ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ರವಾನಿಸಿದೆ.
ನೀಟ್ ಹಗರಣ: ಕೇಂದ್ರದ ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯ ಬಿಜೆಪಿ ನಾಯಕರ ಮೌನವೇಕೆ? ಸಚಿವ ಮಧು ಬಂಗಾರಪ್ಪ ಗುಡುಗು
