ಚಂಡೀಗಢ: ದಂಪತಿಗಳ ನಡುವಿನ ರಾಜಿ ಅಥವಾ ಒಪ್ಪಂದದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿಯು ತನ್ನ ಭವಿಷ್ಯದ ಜೀವನಾಂಶದ (Maintenance) ಹಕ್ಕನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವುದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿಗೆ (Public Policy) ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಕಾನೂನಿನ ಮುಂದೆ ಮಾನ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.
ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ಪತಿ ಮತ್ತು ಪತ್ನಿಯ ನಡುವಿನ ವಿವಾದವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಈ ಹಿಂದೆ ಅವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿತ್ತು. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ, ಪತ್ನಿಯು ತನಗೆ ಮುಂದೆ ಯಾವುದೇ ಜೀವನಾಂಶ ಬೇಡವೆಂದು ಲಿಖಿತವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಪತಿಯು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿಯ ಜೀವನಾಂಶದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು ಈ ಮಹತ್ವದ ಆದೇಶ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅವಲೋಕನಗಳು:
-
ಸಿಆರ್ಪಿಸಿ 125 ರ ಉದ್ದೇಶ: ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆಯ (CrPC) ಸೆಕ್ಷನ್ 125 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವನಾಂಶ ನೀಡುವುದು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಪತ್ನಿ, ಮಕ್ಕಳು ಅಥವಾ ಪೋಷಕರು ಬೀದಿಗೆ ಬೀಳದಂತೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕದಂತೆ ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಈ ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
-
ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕಿಂತ ಕಾನೂನು ಮೇಲು: ಪತ್ನಿಯು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಜೀವನಾಂಶ ಬೇಡ ಎಂದು ಬರೆದುಕೊಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅಂತಹ ಒಪ್ಪಂದವು ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದಮನಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಒಪ್ಪಂದವು ದೇಶದ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
-
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿ: ಜೀವನ ನಡೆಸಲು ಅಸಮರ್ಥರಾದ ಪತ್ನಿಯರಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅಂತಹ ಹಕ್ಕನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವ ಯಾವುದೇ ಖಾಸಗಿ ಒಪ್ಪಂದವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.
ತೀರ್ಪಿನ ಮಹತ್ವ: ಈ ತೀರ್ಪು ವಿಚ್ಛೇದನ ಅಥವಾ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಕಲಹ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಆಸರೆಯಾಗಿದೆ. ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಭರದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಮಣಿದು ಭವಿಷ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಈ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಪತ್ನಿಯು ಜೀವನಾಂಶ ಬೇಡವೆಂದು ಈ ಹಿಂದೆ ಒಪ್ಪಿದ್ದರೂ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾದಾಗ ಆಕೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊರೆ ಹೋಗಿ ಜೀವನಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಈ ತೀರ್ಪು ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.
ಸಂಗೀತದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಕೊಂಡಿ ಕಳಚಿದಂತಾಗಿದೆ: ಗಾಯಕಿ ಆಶಾ ಭೋಂಸ್ಲೆ ನಿಧನಕ್ಕೆ ಸಿಎಂ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಸಂತಾಪ
