ದಶಕಗಳಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಶಾಲಾ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿರುವ ಸಿಂಧೂ ಬಯಲಿನ ನಾಗರಿಕತೆಯ ೪,೫೦೦ ವರ್ಷ ಹಳೆಯದಾದ ಕಂಚಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾಕೃತಿ ‘ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವ ಹುಡುಗಿ’ (Dancing Girl), ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಮಂಡಳಿ (NCERT) ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ ೯ನೇ ತರಗತಿಯ ಕಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದ (Art Education) ಹೊಸ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬದಲಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಸಿಂಧೂ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಈ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಸ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಗಾಢವಾದ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ (Darker shade) ತೋರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಮೂಲ ರೂಪಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ದೇಹದ ಮಧ್ಯಭಾಗವನ್ನು (Torso) ವಸ್ತ್ರದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ (NEP) ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಚೌಕಟ್ಟಿನ (NCF) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ೧ ರಿಂದ ೧೦ ನೇ ತರಗತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಎನ್ಸಿಇಆರ್ಟಿ ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿರುವ ಕಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಸರಣಿಯ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರವು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.
ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದು ಈ ಉಪಕ್ರಮದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ೧ ರಿಂದ ೯ ನೇ ತರಗತಿವರೆಗಿನ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಮೊಹೆಂಜೊ-ದಾರೋದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದ ಮೂಲ ಕಂಚಿನ ವಿಗ್ರಹವು ಕೇವಲ ೧೦.೫ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವಿದ್ದು, ತನ್ನ ನೈಜ ಶೈಲಿಯ ಚಿತ್ರಣಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಮೂರ್ತಿಯು ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಸರಣಿ ಬಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೊರಳಿನ ಹಾರವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಉಳಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ (ನಗ್ನ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ).
ಈ ಕುರಿತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆಯಲು ‘ಎಎನ್ಐ’ (ANI) ಸಂಸ್ಥೆಯು ಎನ್ಸಿಇಆರ್ಟಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ದಿನೇಶ್ ಶಕ್ಲಾನಿ ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತಾದರೂ, ಈ ವರದಿ ಸಿದ್ಧವಾಗುವವರೆಗೆ ಅವರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಎನ್ಸಿಇಆರ್ಟಿ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಪರಿಶೀಲನೆಗಾಗಿ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಿರುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
”ವಿಷಯವನ್ನು ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ಇದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರಣವಿಲ್ಲ. ೬ನೇ ತರಗತಿಯ ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಈ ನೃತ್ಯಗಾರ್ತಿಯ ಚಿತ್ರವು ಇತರ ಹಲವು ಕಲಾಕೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಮೂಲ ರೂಪದಲ್ಲೇ ಇದೆ,” ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಹಿಂದಿನ ಚಿತ್ರಣದ ವಿವಾದ
ಮೊಹೆಂಜೊ-ದಾರೋದ ಈ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಗ್ರಹದ ಚಿತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿವಾದ ಅಥವಾ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಇದೇ ಮೊದಲೇನಲ್ಲ.
ಮೇ ೨೦೨೩ ರಲ್ಲಿ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ದಿನದಂದು ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ದೆಹಲಿಯ ಪ್ರಗತಿ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ‘ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಪ್ರದರ್ಶನ’ವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಲಾಂಛನವಾಗಿ (Mascot) ಇದೇ ನೃತ್ಯಗಾರ್ತಿ ವಿಗ್ರಹದ ಸಮಕಾಲೀನ ರೂಪಾಂತರದ (Contemporary adaptation) ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
