ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತೀಯ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಮತ್ತು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುವ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳು ದಟ್ಟವಾಗಿವೆ. ನಾವು ದಿನನಿತ್ಯ ಬಳಸುವ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಪಾಲಿಮರ್ ಅಥವಾ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳು ಲಗ್ಗೆ ಇಡಲಿವೆ. ಈ ಕುರಿತಾದ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಸ್ತಾಪವೊಂದನ್ನು ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದು, ದೇಶದ ಜನರಿಗೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಆಂತರಿಕ ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.
ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕರೆನ್ಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲು ಆರ್ಬಿಐ ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿರುವ ಆರ್ಬಿಐ ಗವರ್ನರ್ ಸಂಜಯ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ ಅವರು, “ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ಕುರಿತು ನಾವು ತೀವ್ರ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದರ ಸಾಧಕ-ಬಾಧಕಗಳು ಹಾಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾದ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ” ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಈ ಪ್ರಸ್ತಾಪವು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದು, ಯಾವುದೇ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರವಾದ ಬಳಿಕ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಅವರು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಏನಿದು ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟು? ಇದರ ವಿಶೇಷತೆಯೇನು?
ನಾವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳಿಗೂ ಮತ್ತು ಬರಲಿರುವ ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳಿಗೂ ಆಕಾಶ ಭೂಮಿಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಇವು ಅತ್ಯಂತ ತೆಳುವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳಂತೆಯೇ ಸುಲಭವಾಗಿ ಮಡಚಬಹುದಾದ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಈ ನೋಟುಗಳ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಇವುಗಳ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಬಾಳಿಕೆ. ಇವು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹರಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆದರೂ ಹಾಳಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಹೊಸದಾಗಿಯೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.
ಆರ್ಬಿಐ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಲು ಕಾರಣಗಳೇನು?
ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳು ಕೊಳಕಾಗಿ, ಹರಿದು ಹೋಗುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಚಲಾವಣೆಯಿಂದ ಹಿಂಪಡೆಯುವುದು ಆರ್ಬಿಐಗೆ ದೊಡ್ಡ ತಲೆನೋವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳ ಮುದ್ರಣ ವೆಚ್ಚವು ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಆರ್ಬಿಐ ಈ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳ ತಯಾರಿಕಾ ವೆಚ್ಚ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೂ, ಇವುಗಳ ದೀರ್ಘ ಆಯುಷ್ಯದಿಂದಾಗಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗೆ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಉಳಿತಾಯವಾಗಲಿದೆ.
ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟು ಹೊಸದೇನಲ್ಲ!
ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಸಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಇದೇ ಮೊದಲೇನಲ್ಲ. ಈ ಹಿಂದೆಯೇ, ಅಂದರೆ 2014 ರಲ್ಲೇ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತ್ತು. ಭಾರತದ ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಜನರ ಬಳಕೆಯ ರೀತಿಗೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳು ಎಷ್ಟು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಅಂದಿನ ಸರ್ಕಾರ ಯೋಜಿಸಿತ್ತು.
ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಐದು ನಗರಗಳಾದ ಮೈಸೂರು, ಕೊಚ್ಚಿ, ಜೈಪುರ, ಶಿಮ್ಲಾ ಮತ್ತು ಭುವನೇಶ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ 10 ರೂಪಾಯಿ ಮುಖಬೆಲೆಯ ಒಟ್ಟು 100 ಕೋಟಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಚಲಾವಣೆಗೆ ತರಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಅಂದು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿತ್ತು. ಅಂದಿನ ಆ ಪ್ರಯೋಗದ ಅನುಭವಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಈಗ ಆರ್ಬಿಐ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಇದನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಗಂಭೀರ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಿದೆ.
