ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಭಾರತೀಯರ ದೈನಂದಿನ ಅಡುಗೆ, ಆಯುರ್ವೇದ ಪದ್ಧತಿ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಋತುಮಾನಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಾಗದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ತುಪ್ಪ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಮತ್ತು ಬಳಸುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಸ್ಥಾನವು ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಸಣ್ಣ ಗ್ರಾಮೀಣ ಡೈರಿ ಫಾರ್ಮ್ಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬೃಹತ್ ಸಹಕಾರಿ ಜಾಲಗಳವರೆಗೆ, ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಈ ಉದ್ಯಮದ ಭಾರವನ್ನು ಹೊತ್ತಿವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ದೇಶ-ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಗಾನಿಕ್ (ಸಾವಯವ) ಮತ್ತು ದೇಶಿ ಹಸುವಿನ ತುಪ್ಪಕ್ಕೆ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿವೆ.
ತುಪ್ಪದ ಉತ್ಪಾದನೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಕಾರಣಗಳೇನು?
ಭಾರತದ ಡೈರಿ ಉದ್ಯಮವು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅದರ ವೇಗ ಎಲ್ಲೂ ತಗ್ಗಿಲ್ಲ. ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಕೋಲ್ಡ್-ಚೈನ್ (ಶೈತ್ಯೀಕರಣ ಜಾಲ) ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಉತ್ತಮಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಇವೆಲ್ಲದರ ಜೊತೆಗೆ, ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತರಾಗುತ್ತಿರುವ ಇಂದಿನ ಗ್ರಾಹಕರು, ತಾವು ಹಿಂದೆ ಕೈಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೊಬ್ಬಿನಾಂಶದ (ತುಪ್ಪ) ಕಡೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಮುಖ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಹಲವು ಅಂಶಗಳು ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ. A2 ಮತ್ತು ಸಾವಯವ ತುಪ್ಪದ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡುತ್ತಿದೆ, ಭಾರತೀಯ ಡೈರಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ರಫ್ತು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ, ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ ಹಾಗೂ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ಡ್ ಆಹಾರ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪದ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಗರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಯುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಸತತವಾಗಿ ಏರುತ್ತಿದೆ.
ತುಪ್ಪ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಗಳು
1. ರಾಜಸ್ಥಾನ – ಭಾರತದ ನಂಬರ್ ಒನ್ ತುಪ್ಪ ಉತ್ಪಾದಕ
ರಾಜಸ್ಥಾನವು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರಲು ಬಲವಾದ ಕಾರಣವಿದೆ. ಈ ರಾಜ್ಯವು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಾನುವಾರು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿರುವ ಡೈರಿ ಉದ್ಯಮದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜೈಪುರ, ನಾಗೌರ್ ಮತ್ತು ಅಲ್ವಾರ್ನಂತಹ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಗರಿಷ್ಠ ಹಾಲು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಎಮ್ಮೆಯ ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯೂ ಗಣನೀಯವಾಗಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದೇಶಿ ತುಪ್ಪ ತಯಾರಿಕಾ ಘಟಕಗಳು ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದ್ದು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಜನರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇದು ಅವರಿಗೆ ಕೇವಲ ಹೊಸ ಉದ್ಯಮವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡುವ ಅವರ ಜೀವನದ ಒಂದು ಭಾಗವೇ ಆಗಿದೆ.
2. ಗುಜರಾತ್ – ಬೃಹತ್ ಡೈರಿ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ತವರು
ಗುಜರಾತ್ನ ಡೈರಿ ಶಕ್ತಿಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅದರ ಸಹಕಾರಿ ಮಾದರಿಯಿಂದ (Cooperative Model) ಬಂದಿದೆ. ಆನಂದ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ‘ಅಮುಲ್’ (Amul) ಸಂಸ್ಥೆಯು ಭಾರತೀಯ ಡೈರಿ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳು ವಿಶ್ವದರ್ಜೆಯದ್ದಾಗಿವೆ. ಬೃಹತ್ ಹಾಲು ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಸುಧಾರಿತ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳು ಹಾಗೂ ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಭಾರಿ ಬೇಡಿಕೆಯು ಗುಜರಾತ್ ಅನ್ನು ತುಪ್ಪದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ.
3. ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ – ಡೈರಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆದಾರ
ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶವು ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಾಲನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಒಂದು ಕಾರಣವೇ ಅದನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ತುಪ್ಪ ಉತ್ಪಾದಕ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮಥುರಾ, ಮೀರತ್ ಮತ್ತು ಬುಲಂದ್ಶಹರ್ನಂತಹ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವಿರುವ ಡೈರಿ ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ಡ್ ತುಪ್ಪದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ದೇಶಿ ತುಪ್ಪಕ್ಕೆ ಇರುವ ಬೇಡಿಕೆ ಹಾಗೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ; ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆದ್ಯತೆಗಳು ಮರೆಯಾಗದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ.
4. ಪಂಜಾಬ್ – ಬಲಿಷ್ಠ ಡೈರಿ ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರು ವಲಯ
ಪಂಜಾಬ್ನ ಡೈರಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ತುಂಬಾ ಆಳವಾದುದು. ಇಲ್ಲಿನ ಜಾನುವಾರುಗಳು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಹಾಲನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಲುಧಿಯಾನ ಮತ್ತು ಜಲಂಧರ್ನಂತಹ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಾಲನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಆಧುನಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಉತ್ತರ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಭಾರಿ ಬೇಡಿಕೆಯು ಪಂಜಾಬ್ನ ತುಪ್ಪ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುವ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳಿಲ್ಲ.
5. ಹರಿಯಾಣ – ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಡೈರಿ ಹಬ್
ಹರಿಯಾಣವು ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಹಾಲು ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಡೈರಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿನ ಹೂಡಿಕೆ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಎಮ್ಮೆಯ ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆಡ್ ತುಪ್ಪ ಉದ್ಯಮವು ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಆಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಚರ್ಚೆಯಾಗದ ಡೈರಿ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಇದರ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತವೆ.
ತುಪ್ಪ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು
ಆನಂದ್ (ಗುಜರಾತ್): ಇದನ್ನು ಭಾರತದ ‘ಹಾಲಿನ ರಾಜಧಾನಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಆ ಹೆಸರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಡೈರಿ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಹಕಾರಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರಿಕೃತವಾಗಿವೆ.
ನಾಗೌರ್ (ರಾಜಸ್ಥಾನ): ಜಾನುವಾರು ಸಾಕಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಡೈರಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಡೈರಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಮಥುರಾ (ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ): ಡೈರಿ ವಲಯದೊಂದಿಗೆ ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದೇಶಿ ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಈ ನಗರದ ಹೆ ಗುರುತಾಗಿವೆ.
ಲುಧಿಯಾನ (ಪಂಜಾಬ್): ಪಂಜಾಬ್ನ ಡೈರಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಹಾಲು ಆಧಾರಿತ ಉದ್ಯಮಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರೇರಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ.
ಕರ್ನಾಲ್ (ಹರಿಯಾಣ): ಸುಧಾರಿತ ಜಾನುವಾರು ತಳಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.
