ಅಯತೊಲ್ಲಾ ಅಲಿ ಖಮೇನಿಯವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಇರಾನ್ನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಅಧಿಕಾರದ ಶೂನ್ಯತೆಯು, ದೇಶಭ್ರಷ್ಟ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ಒಳಗಿನವರ ನಡುವೆ ಹೊಸ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡುತ್ತಿದೆ. ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲಿ ವೈಮಾನಿಕ ದಾಳಿಗಳು ಟೆಹ್ರಾನ್ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ದೇಶದ ಮುಂದಿನ ರಾಜಕೀಯ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಯಾರು ರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತಿವೆ.
ಒಂದೆಡೆ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕಿ ಮರ್ಯಮ್ ರಾಜವಿ ಅವರು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗುರುಗಳ ಆಡಳಿತ ಎರಡನ್ನೂ ಕೊನೆಗಾಣಿಸಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ದೇಶಭ್ರಷ್ಟ ರಾಜಕುಮಾರ ರೇಜಾ ಪಹ್ಲವಿ ಅವರು ಒಗ್ಗಟ್ಟಿಗೆ ಕರೆ ನೀಡುತ್ತಲೇ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ ಇರಾನ್ ಒಳಗಡೆ, ಮೊಜ್ತಾಬಾ ಖಮೇನಿ ಮತ್ತು ಹಸನ್ ಖೊಮೇನಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಭಾವಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಮುಂದಿನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರತ್ವದ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿವೆ.
ವಿಭಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟ ಇರಾನ್ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು
ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಮೂಲದ ‘ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ರೆಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಇರಾನ್’ (NCRI) ನ ನಿಯೋಜಿತ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ ರಾಜವಿ, ಅಮೆರಿಕ-ಇಸ್ರೇಲ್ ಜಂಟಿ ದಾಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾ, ಆಡಳಿತಾರೂಢ ಧರ್ಮಗುರುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಿ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕೆಂದು ಆಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಖಮೇನಿ ಮತ್ತು ಹಸನ್ ಖೊಮೇನಿ ಅವರ ಹತ್ಯೆಯ ನಂತರ ಇರಾನ್ನ ಪರಮಾಣು ಮತ್ತು ಕ್ಷಿಪಣಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಕುರಿತು ಆತಂಕ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಈ ಹೇಳಿಕೆ ಬಂದಿದೆ.
”ಧಾರ್ಮಿಕ ಫ್ಯಾಸಿಸಂ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ತಾಯ್ನಾಡು ಅಪಾರ ನೋವು ಮತ್ತು ವಿನಾಶವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದೆ,” ಎಂದು ರಾಜವಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ದೇಶದ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಯುವಕರು ನಾಗರಿಕರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರು ಕರೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ
ಸೇನಾ ಪಡೆಗಳ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಯತ್ನ
ರಾಜವಿ ಮತ್ತು ಪಹ್ಲವಿ ಇಬ್ಬರೂ ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳ ಮನ ಗೆಲ್ಲಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ಗಾರ್ಡ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ (IRGC) ಸದಸ್ಯರು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರ ಜೊತೆ ಕೈಜೋಡಿಸಬೇಕೆಂದು ರಾಜವಿ ಕೇಳಿಕೊಂಡರೆ, ಪಹ್ಲವಿ ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ನಾಯಕತ್ವದ ಪರ ನಿಂತರೆ “ನೀವು ಖಮೇನಿ ಹಡಗಿನೊಂದಿಗೆ ಮುಳುಗುತ್ತೀರಿ” ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಮೊಜ್ತಾಬಾ ಖಮೇನಿ ಏಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗದಿರಬಹುದು?
ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಆಯತೊಲ್ಲಾ ರುಹೊಲ್ಲಾ ಖೊಮೇನಿ ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ, 1989 ರಿಂದ ಖಮೇನಿ ಅವರು ಈ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಅವರು ಯುದ್ಧಗಳು, ನಿರ್ಬಂಧಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ಅಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯ ನಡುವೆಯೂ ಇರಾನ್ ಅನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ.
1. ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಅಗತ್ಯತೆಗಳು
ಇರಾನ್ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ‘ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಆಫ್ ಎಕ್ಸ್ಪರ್ಟ್ಸ್’ (ಪರಿಣಿತರ ಮಂಡಳಿ) ಸುಪ್ರೀಂ ಲೀಡರ್ ಅಥವಾ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಯಕನನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ಬಲವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಕಡ್ಡಾಯ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮೊಜ್ತಾಬಾ ಅವರು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಯಕನ ಕಚೇರಿಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ರಾಜಕೀಯ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಇದುವರೆಗೆ ಅಲಂಕರಿಸಿಲ್ಲ. ಈ ಅಧಿಕೃತ ಅನುಭವದ ಕೊರತೆಯು ಅವರ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಕುಂದಿಸಬಹುದು.
2. ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಳವಳಗಳು
ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಡಚಣೆಯೆಂದರೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಶಿಯಾ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ರಕ್ತಸಂಬಂಧದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ದೈವದತ್ತವಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ’12 ಇಮಾಮ್ಗಳಿಗೆ’ ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಆಲೋಚನೆಯು ತೀವ್ರ ವಿರೋಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, 1989 ರಲ್ಲಿ ಖೊಮೇನಿ ಅವರ ಪ್ರಭಾವಿ ಪುತ್ರ ಅಹ್ಮದ್ ಅವರ ಬದಲಿಗೆ ಖಮೇನಿ ಅವರನ್ನೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯ ಆಡಳಿತದಂತೆ ಕಾಣಬಾರದು ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶವನ್ನೂ ಹೊಂದಿತ್ತು. 2023 ರ ಭಾಷಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ಖಮೇನಿ ಅವರು, “ಸರ್ವಾಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಅಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ರಾಜವಂಶದ ಮಾದರಿಯ ನಾಯಕತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿದ್ದರು.
3. ನಾಯಕತ್ವದ ಒಳಗಿನ ಆಂತರಿಕ ವಿರೋಧ
ನೀತಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಗುಂಪುಗಳ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮೊಜ್ತಾಬಾ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಈ ಹಿಂದೆ ನಿರುತ್ಸಾಹಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ‘ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಆಫ್ ಎಕ್ಸ್ಪರ್ಟ್ಸ್’ ಸದಸ್ಯರು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಮುಂದಾದಾಗ, ಖಮೇನಿ ಅವರು ಅದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇದು ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯ ನಾಯಕತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಮಾನಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದು ಅವರ ವಾದವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಳಗಡೆಯೇ ಮೊಜ್ತಾಬಾ ಅವರ ಆಯ್ಕೆಗೆ ವಿರೋಧವಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
4. ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆಯ ಅಪಾಯ
ಮೊಜ್ತಾಬಾ ಅವರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಇರಾನ್ನ ನಾಯಕತ್ವದ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲೂ ರಾಜಕೀಯ ಅಶಾಂತಿ ಉಂಟಾಗಬಹುದು ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಅಧಿಕಾರ ಹಸ್ತಾಂತರವು ಯಾವುದೇ ಅಡೆತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ಸುಗಮವಾಗಿ ನಡೆಯಬೇಕೆಂದು ಖಮೇನಿ ಬಯಸಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
