ಬೆಂಗಳೂರು: “ನಮ್ಮ ಅಜ್ಜ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಎಕರೆಗಟ್ಟಲೆ ಆಸ್ತಿ ಮಾಡಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಈಗ ಅದು ಎಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ…” – ಇಂತಹ ಮಾತುಗಳು ಇಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನ ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತವೆ. ಪೂರ್ವಜರ ಆಸ್ತಿ ಇದೆ ಎಂಬ ಮೌಖಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಇದ್ದರೂ, ಸೂಕ್ತ ದಾಖಲೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ಇಂದು ಸಾವಿರಾರು ಕುಟುಂಬಗಳು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕಿನ ಸ್ವತ್ತನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ.
ಕೇವಲ ವಂಶವೃಕ್ಷ (Family Tree) ಇದ್ದರೆ ಆಸ್ತಿ ನಿಮ್ಮದಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ 5 ಪ್ರಮುಖ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಂತಗಳು ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ.
1. ಮೂಲ ಹಕ್ಕು ಪತ್ರಗಳು (Title Deeds)
ಆಸ್ತಿಯ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಇದು ಮೊದಲ ಮೆಟ್ಟಿಲು. ಮನೆಯ ಹಳೆಯ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ದಾಖಲೆಗಳ ಕಡತದಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ:
ಮಾರಾಟ ಪತ್ರ (Sale Deed): ಪೂರ್ವಜರು ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಯಾವಾಗ ಮತ್ತು ಯಾರಿಂದ ಖರೀದಿಸಿದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ಸಾಕ್ಷಿ.
ವಿಭಜನಾ ಪತ್ರ (Partition Deed): ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರ ನಡುವೆ ಆಸ್ತಿ ಈ ಹಿಂದೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿದ್ದರೆ ಈ ಪತ್ರ ಬೇಕು.
ದಾನ ಪತ್ರ (Gift Deed): ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದರೆ ಈ ದಾಖಲೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.
2. ಪಹಣಿ ಅಥವಾ ಆರ್ಟಿಸಿ (RTC – Record of Rights)
ಒಂದು ವೇಳೆ ನಿಮ್ಮ ಬಳಿ ಯಾವುದೇ ಪತ್ರಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಆಸ್ತಿ ಇರುವ ಭಾಗದ ಕಂದಾಯ ಕಚೇರಿ ಅಥವಾ ಆನ್ಲೈನ್ ಪೋರ್ಟಲ್ನಲ್ಲಿ ‘ಪಹಣಿ’ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯ ಸರ್ವೆ ನಂಬರ್, ವಿಸ್ತೀರ್ಣ, ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಯಾರು ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರವಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಆಸ್ತಿಯ ‘ಜಾತಕ’ವಿದ್ದಂತೆ.
3. ಋಣಭಾರ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ (Encumbrance Certificate – EC)
ಉಪ-ನೋಂದಣಾಧಿಕಾರಿ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಈ ‘ಇಸಿ’ (EC) ದಾಖಲೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ. ಕಳೆದ 15 ರಿಂದ 30 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಆಸ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಯಾರಾದರೂ ಸಾಲ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆಯೇ? ಅಥವಾ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗಿದೆಯೇ? ಎಂಬ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಇದು ಬಯಲಿಗೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
4. ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಮತ್ತು ವಂಶವೃಕ್ಷ (Death Certificate & Family Tree)
ಆಸ್ತಿಯ ಮೂಲ ಮಾಲೀಕರು (ಅಜ್ಜ ಅಥವಾ ಮುತ್ತಜ್ಜ) ಮರಣ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಬೇಕು. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ, ನೀವು ಅವರ ನೇರ ರಕ್ತಸಂಬಂಧಿ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ತಹಸೀಲ್ದಾರ್ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಅಧಿಕೃತ ವಂಶವೃಕ್ಷ ಪಡೆಯುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ.
5. ಮ್ಯುಟೇಶನ್ ಅಥವಾ ವರ್ಗಾವಣೆ ದಾಖಲೆ (Mutation Record)
ಆಸ್ತಿ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಲು ‘ಮ್ಯುಟೇಶನ್’ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಬೇಕು. ಎಲ್ಲಾ ದಾಖಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತಹಸೀಲ್ದಾರ್ಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ, ಕಂದಾಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿ ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಆಸ್ತಿ ಅತಿಕ್ರಮಣವಾಗಿದ್ದರೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?
ಒಂದು ವೇಳೆ ನಿಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಬೇರೆಯವರು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೆಗೆ ವಿವಾದವಿದ್ದರೆ ಕೆಳಗಿನ ಕಾನೂನು ಹಾದಿ ಹಿಡಿಯಿರಿ:
ಕಾನೂನು ನೋಟಿಸ್: ವಕೀಲರ ಮೂಲಕ ಆಸ್ತಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ನೋಟಿಸ್ ಕಳುಹಿಸಿ.
ವಿಭಜನಾ ಮೊಕದ್ದಮೆ (Partition Suit): ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಪಾಲು ಸಿಗದಿದ್ದರೆ ಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿ.
ಸ್ವಾಧೀನ ಮೊಕದ್ದಮೆ (Possession Suit): ಅತಿಕ್ರಮಣದಾರರಿಂದ ಆಸ್ತಿ ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ದಾವೆ ಹೂಡಿ.
