ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಭಾನುವಾರ ನಾಲ್ಕು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಈ ಘೋಷಣೆಯ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಐದೂ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ‘ಮಾದರಿ ಚುನಾವಣಾ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆ’ (Model Code of Conduct – MCC) ತಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದೆ.
ಚುನಾವಣಾ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಒಂದು ನೋಟ:
- ಏಪ್ರಿಲ್ ೯: ತಮಿಳುನಾಡು, ಕೇರಳ, ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ಪುದುಚೇರಿ (ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ) ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾನ ನಡೆಯಲಿದೆ.
- ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೩ ಮತ್ತು ೨೯: ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾನ ನಡೆಯಲಿದೆ.
- ಮೇ ೪: ಎಲ್ಲಾ ಐದು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶ ಪ್ರಕಟವಾಗಲಿದೆ.
ಏನಿದು ಮಾದರಿ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆ?
ಚುನಾವಣೆಗಳು ಮುಕ್ತ, ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ನಡೆಯುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಿಧಿಸುವ ನಿಯಮಗಳ ಗುಂಪೇ ‘ಮಾದರಿ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆ’. ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಕ್ಷಣದಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ಇದು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.
ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆ ಜಾರಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಏನಿರಲ್ಲ? ಏನಿರುತ್ತೆ?
೧. ಪ್ರಚಾರದ ಮಿತಿಗಳು:
- ಧರ್ಮ, ಜಾತಿ ಅಥವಾ ಕೋಮು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿ ಮತ ಕೇಳುವಂತಿಲ್ಲ.
- ಟೀಕೆಗಳು ಕೇವಲ ಪಕ್ಷದ ನೀತಿಗಳು, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಸಾಧನೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಬೇಕು. ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಟೀಕಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.
೨. ಅಕ್ರಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ತಡೆ:
- ಮತದಾರರಿಗೆ ಲಂಚ ನೀಡುವುದು, ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುವುದು ಅಥವಾ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸುವುದು (Impersonation) ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹ ಅಪರಾಧ.
- ಮತದಾನದ ದಿನದಂದು ಮತಗಟ್ಟೆಗಳ ಬಳಿ ಪ್ರಚಾರ ನಡೆಸುವುದನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
೩. ಸಭೆ ಮತ್ತು ಮೆರವಣಿಗೆಗಳು:
- ಯಾವುದೇ ಸಭೆ ಅಥವಾ ಮೆರವಣಿಗೆ ನಡೆಸುವ ಮೊದಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಪೊಲೀಸರ ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ. ಲೌಡ್ಸ್ಪೀಕರ್ ಬಳಕೆಗೆ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿ ಇರಬೇಕು.
- ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಹಾದಿ, ಸಮಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳದ ಬಗ್ಗೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮೊದಲೇ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿರಬೇಕು. ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗದಂತೆ ಪೊಲೀಸರ ಸೂಚನೆ ಪಾಲಿಸಬೇಕು.
೪. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿ ಬಳಕೆ:
- ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾನರ್ ಹಚ್ಚುವುದು ಅಥವಾ ಗೋಡೆ ಬರಹ ಬರೆಯುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸುವಂತಿಲ್ಲ.
೫. ಸರ್ಕಾರಿ ಯಂತ್ರಾಂಗಕ್ಕೆ ನಿರ್ಬಂಧ:
- ಆಡಳಿತಾರೂಢ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಾನಮಾನ, ಸರ್ಕಾರಿ ವಾಹನಗಳು, ಹಣ ಅಥವಾ ಯಂತ್ರಾಂಗವನ್ನು ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುವಂತಿಲ್ಲ.
- ಪ್ರಕಟಣೆಯ ನಂತರ ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಗಳ ಘೋಷಣೆ, ಹಣಕಾಸಿನ ಅನುದಾನ ಅಥವಾ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವಂತಿಲ್ಲ.
- ಸರ್ಕಾರಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಗೃಹಗಳು ಅಥವಾ ಡಾಕ್ ಬಂಗಲೆಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕು; ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಬಾರದು.
೬. ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆ:
- ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರಬಾರದು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿರಬೇಕು. ಮತದಾನಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ನಿಷೇಧಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ (Silent Period) ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ.
ಈ ನಿಯಮಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ.
