ಬೆಂಗಳೂರು: ಕಾನೂನು ಅರಿವಿನ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕರು ಪೊಲೀಸ್ ಬಂಧನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ಕೆಲವು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಪೊಲೀಸರು ಬಂಧಿಸಲು ಬಂದಾಗ ಅಥವಾ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾದಾಗ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು? ಆತನ ಹಕ್ಕುಗಳೇನು? ಎಂಬ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಬಂಧನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀವು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಕ್ರಮಗಳು
ಪೊಲೀಸರು ಮನೆಗೆ ಬಂದಾಗ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಲು ಬಂದಾಗ ಮೊದಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ:
ಶಾಂತವಾಗಿರಿ: ಪೊಲೀಸರೊಂದಿಗೆ ವಾಗ್ವಾದ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಪ್ರತಿರೋಧ ತೋರುವುದು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬಿಗಿಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಶಾಂತವಾಗಿ ಸಹಕರಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ.
ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಕೇಳಿ: ವಾರೆಂಟ್ ಇಲ್ಲದೆ ಬಂಧಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಕೆಲವು ಗಂಭೀರ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸರಿಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, ನಿಮ್ಮನ್ನು ಯಾವ ಆರೋಪದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವ ಹಕ್ಕು ನಿಮಗಿದೆ.
ಅಧಿಕಾರಿಯ ಗುರುತು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ: ನಿಮ್ಮನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತಿರುವ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಹೆಸರು, ಹುದ್ದೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಯಾವ ಠಾಣೆಗೆ ಸೇರಿದವರು ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯಂತೆ ಪೊಲೀಸರು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ ಹೊಂದಿರಬೇಕು.
ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಿಳಿದಿರಲೇಬೇಕಾದ ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕುಗಳು
ಬಂಧನದ ನಂತರದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಹಕ್ಕುಗಳು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ:
ವಕೀಲರ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕು: ಬಂಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯ ವಕೀಲರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಕೂಡಲೇ ಮನೆಯವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿ ವಕೀಲರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲು ಕೋರಬಹುದು.
ಮೌನವಾಗಿರುವ ಹಕ್ಕು: ಪೊಲೀಸರ ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀವು ವಕೀಲರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲೇ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಹಕ್ಕಿದೆ. ನೀವು ನೀಡುವ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ವಿರುದ್ಧ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.
24 ಗಂಟೆಯೊಳಗೆ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಮುಂದೆ ಹಾಜರುಪಡಿಸಬೇಕು: ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದ 24 ಗಂಟೆಗಳ ಒಳಗೆ (ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಹತ್ತಿರದ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಮುಂದೆ ಹಾಜರುಪಡಿಸುವುದು ಪೊಲೀಸರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ.
ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಪಾಸಣೆ: ಬಂಧನದ ವೇಳೆ ದೈಹಿಕ ಹಿಂಸೆ ನಡೆದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಅನಾರೋಗ್ಯವಿದ್ದರೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಪಾಸಣೆಗೆ ಕೋರಬಹುದು.
ತಪ್ಪು ಬಂಧನವಾದರೆ ಪರಿಹಾರ ಉಂಟು!
ಸಂವಿಧಾನದ 21ನೇ ವಿಧಿಯು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ಬಂಧಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯೇ 5 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸಿತ್ತು. ಇದು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಕಾನೂನು ನೀಡುವ ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ.
ಗಮನಿಸಿ: ಕಾನೂನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನ ಆದ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯ. ಆದರೆ, ಕಾನೂನಿನ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಹಕ್ಕಾಗಿದೆ.
