ಬೆಂಗಳೂರು: ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿ ವ್ಯವಹಾರ, ಬಾಡಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಅಥವಾ ಅಫಿಡವಿಟ್ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ‘ನೋಟರಿ’ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ನಾವು ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುತ್ತಿರುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ನೋಟರಿ ಮಾಡಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಸೀಲು ಹಾಕಿಸುವುದಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕೊಂದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿದೆ. ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಗಳು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದ ಹೊರೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಕೆಲವು ಅರ್ಹ ವಕೀಲರನ್ನು ‘ನೋಟರಿ’ಗಳಾಗಿ ನೇಮಿಸುತ್ತವೆ.
ನೋಟರಿ ವಕೀಲರ ಕಾರ್ಯವೇನು?
ನೋಟರಿ ವಕೀಲರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು (Affidavits) ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ದೃಢೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಪರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಇವರು, ಅತ್ಯಲ್ಪ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಪಡೆದು ದಾಖಲೆಗಳ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಯಾವುದಕ್ಕೆ ನೋಟರಿ ಮಾಡಿಸಬಹುದು?
ಬಾಡಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ: 11 ತಿಂಗಳವರೆಗಿನ ಬಾಡಿಗೆ ಕರಾರು ಪತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಟರಿ ಮಾಡಿಸಬಹುದು. (11 ತಿಂಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ನೋಂದಣಿ (Registration) ಮಾಡಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ).
ಅಫಿಡವಿಟ್ಗಳು: ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜು, ಕಚೇರಿ ಅಥವಾ ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ಇವರು ದೃಢೀಕರಿಸಬಹುದು.
ಪವರ್ ಆಫ್ ಅಟಾರ್ನಿ: ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕೇಸ್ ನಡೆಸಲು ನೀಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪವರ್ ಆಫ್ ಅಟಾರ್ನಿಗಳನ್ನು ನೋಟರಿ ಮಾಡಿಸಬಹುದು.
ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಹಾರ: ಸಾಲ ನೀಡುವಾಗ ಅಥವಾ ಪಡೆಯುವಾಗ ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್ ಪೇಪರ್ ಮೇಲೆ ನೋಟರಿ ಮಾಡಿಸುವುದು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಯಾವುದಕ್ಕೆ ನೋಟರಿ ಮಾಡಬಾರದು?
ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನೋಟರಿ ಮಾಡಲು ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಮಾಡಿದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾನೂನು ಮಾನ್ಯತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ:
ಸ್ಥಿರ ಆಸ್ತಿ ಮಾರಾಟ: ಜಮೀನು ಅಥವಾ ಮನೆ ಮಾರಾಟದ ‘ಸೇಲ್ ಡೀಡ್’ ಅನ್ನು ನೋಟರಿ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ಉಪ-ನೋಂದಣಾಧಿಕಾರಿ (Sub-registrar) ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲೇಬೇಕು.
ವಿವಾಹ ಮತ್ತು ವಿಚ್ಛೇದನ: ಮದುವೆ ಅಥವಾ ವಿಚ್ಛೇದನದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನೋಟರಿ ವಕೀಲರು ದೃಢೀಕರಿಸಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
ನೋಟರಿ ಮಾಡುವ ಸರಿಯಾದ ವಿಧಾನ (ನಿಯಮಗಳು)
ನೋಟರಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸುಸೂತ್ರವಾಗಿ ನಡೆಯಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಹಂತಗಳು ಅತಿ ಮುಖ್ಯ:
ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್ ಪೇಪರ್ ಕಡ್ಡಾಯ: ಯಾವುದೇ ಖಾಲಿ ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ನೋಟರಿ ಮಾಡಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ನಿಗದಿತ ಮೌಲ್ಯದ ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್ ಪೇಪರ್ ಇರುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ.
ನೋಟರಿ ಟಿಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಸೀಲು: ನೋಟರಿ ವಕೀಲರು ಪ್ರತಿ ಪುಟದ ಮೇಲೆ 10 ರೂಪಾಯಿಯ ನೋಟರಿ ಟಿಕೆಟ್ ಅಂಟಿಸಬೇಕು. ಅದರ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ ಮೊಹರು (Seal) ಮತ್ತು ಸಹಿಯನ್ನು ಹಾಕಬೇಕು.
ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ನಿರ್ವಹಣೆ: ನೋಟರಿ ವಕೀಲರು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರಬೇಕು. ಇದರಲ್ಲಿ ದಸ್ತಾವೇಜಿನ ಸಂಖ್ಯೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹೆಸರು, ವಿಳಾಸ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಸಹಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇದರ ಮಹತ್ವವೇನು?
ನೋಟರಿ ಮಾಡಲಾದ ದಾಖಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮುಂದೆಂದಾದರೂ ವಿವಾದ ಉಂಟಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದರೆ, ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ನೋಟರಿ ವಕೀಲರನ್ನು ಸಾಕ್ಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಕೀಲರು ತಮ್ಮ ರಿಜಿಸ್ಟರ್ನಲ್ಲಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಹಾಜರುಪಡಿಸಿದಾಗ, ಆ ಒಪ್ಪಂದ ಅಥವಾ ವ್ಯವಹಾರವು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಸಾಬೀತಾಗುತ್ತದೆ.
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ನೋಟರಿ ಮಾಡಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಅದೊಂದು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪಾಲಿಸದಿದ್ದರೆ ಆ ದಾಖಲೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಬೆಲೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನೆನಪಿರಲಿ.
