ಬಹಿರಂಗ.!ನೀವು ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ನೋಡಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಎಷ್ಟು ಖರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನೀವು ಎಂದಾದರೂ ಯೋಚಿಸಿದ್ದೀರಾ? ಬಹುಶಃ ಅಲ್ಲ. 2018 ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಟಿಐ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಆರ್ಬಿಐ) ಆಘಾತಕಾರಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ.
ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ₹1.11 ಖರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರರ್ಥ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರತಿ ನಾಣ್ಯಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 11 ಪೈಸೆ ನಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ.
2 ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯ: ಸುಮಾರು ₹1.28
5 ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯ: ಸುಮಾರು ₹3.69
10 ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯ: ಸುಮಾರು ₹5.54
ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?
ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ನಡೆಸುವ ಟಂಕಸಾಲೆಗಳು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮುಂಬೈ ಮತ್ತು ಹೈದರಾಬಾದ್, ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಸ್ಟೇನ್ಲೆಸ್ ಸ್ಟೀಲ್ನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 3.76 ಗ್ರಾಂ ತೂಕ, 21.93 ಮಿಮೀ ವ್ಯಾಸ ಮತ್ತು 1.45 ಮಿಮೀ ದಪ್ಪವಿದೆ. ಈ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಳಸಬಹುದು, ಇದು ಅದರ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ನಷ್ಟವಾದಾಗ, ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಏಕೆ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?
ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರತಿ ನಾಣ್ಯದ ಮೇಲೆ ನಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅವುಗಳನ್ನು ಏಕೆ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ? ಉತ್ತರ ಸರಳವಾಗಿದೆ: ಕರೆನ್ಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಾಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆ.
ನಾಣ್ಯಗಳು ನೋಟುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದರೂ, ನಾಣ್ಯಗಳು ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಇದರರ್ಥ ಒಂದು ಬಾರಿಯ ವೆಚ್ಚವಿದೆ, ಆದರೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದು ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಧಾರವಲ್ಲ, ಇದು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ನಿರ್ಧಾರವೂ ಆಗಿದೆ
ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು ಕೇವಲ ಹಣದ ಆಟವಲ್ಲ, ಇದು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿದೆ. ಈ ನಾಣ್ಯಗಳು ನಗದು ವಹಿವಾಟಿನಲ್ಲಿ ನಿರಂತರತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
