ನವದೆಹಲಿ: 1937 ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯ ಆರು ಚರಣಗಳ ಪೂರ್ಣ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ನುಡಿಸಬೇಕು ಅಥವಾ ಹಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಹೊಸ ಆದೇಶದ ಪ್ರಕಾರ, ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಪ್ಲೇ ಮಾಡುವಾಗ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಎದ್ದು ನಿಂತು ಗೌರವ ಸೂಚಿಸುವುದು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಕಡ್ಡಾಯ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ‘ಜನ ಗಣ ಮನ’ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಎರಡನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಮೊದಲು ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಅನ್ನು ಪ್ಲೇ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಜನವರಿ 28 ರಂದು ಹೊರಡಿಸಲಾದ ಈ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳು, ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ರವಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಈ ಹಾಡಿನ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಆವೃತ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆದ ಭೀಕರ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘರ್ಷದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಈ ಹೊಸ ಆದೇಶವು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ರಾಜಕೀಯ ಕಿಚ್ಚು ಹಚ್ಚುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ ಏನಿದೆ?
1870ರಲ್ಲಿ ಬಂಕಿಮ್ ಚಂದ್ರ ಚಟರ್ಜಿ ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ಗೆ ಸರ್ಕಾರವು ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು (Protocol) ರೂಪಿಸಿದೆ. ಇದುವರೆಗೆ ‘ಜನ ಗಣ ಮನ’ಕ್ಕೆ ಇದ್ದಂತೆ ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ಗೆ ಯಾವುದೇ ಔಪಚಾರಿಕ ನಿಯಮಗಳಿರಲಿಲ್ಲ.
ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 3 ನಿಮಿಷ 10 ಸೆಕೆಂಡ್ಗಳ ಸುದೀರ್ಘವಾದ 6 ಚರಣಗಳ (Stanzas) ಪೂರ್ಣ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಧಿಕೃತ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬೇಕು:
* ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭಗಳು.
* ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಆಗಮನ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ.
* ಆಕಾಶವಾಣಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಭಾಷಣದ ತಕ್ಷಣದ ಮೊದಲು ಮತ್ತು ನಂತರ.
* ಔಪಚಾರಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಮತ್ತು ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ಗಳ ಆಗಮನ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಗಮನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ.
* ಪರೇಡ್ಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜವನ್ನು ತರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ.
ಬ್ಯಾಂಡ್ ಮೂಲಕ ಈ ಗೀತೆಯನ್ನು ನುಡಿಸುವ ಮೊದಲು ಡ್ರಮ್ಗಳ ಸದ್ದಿನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ‘ಸ್ಲೋ-ಮಾರ್ಚ್’ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು.
ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶ: ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಈ ಗೀತೆಯನ್ನು ಹಾಡುವಾಗ ಅಥವಾ ನುಡಿಸುವಾಗ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಎದ್ದು ನಿಂತು ಗೌರವ ಸೂಚಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ, ಸಿನಿಮಾ ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಚಿತ್ರ ಅಥವಾ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದ ಭಾಗವಾಗಿ ಈ ಗೀತೆ ಬಂದಾಗ ಜನರು ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಸಚಿವಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಗಾಯನಕ್ಕೆ ನಿಯಮಗಳು
ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮೂರು ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ:
* ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ನುಡಿಸುವ ಸಂದರ್ಭಗಳು.
* ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಾಮೂಹಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ನುಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಹಾಡುವ ಸಂದರ್ಭಗಳು.
* ಕೇವಲ ಹಾಡಬಹುದಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳು.
ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜಾರೋಹಣ ಅಥವಾ ಪರೇಡ್ ಹೊರತಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಗಾಯನವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದಿನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಸಾಮೂಹಿಕ ಗಾಯನದೊಂದಿಗೆ ತರಗತಿಗಳು ಶುರುವಾಗಬೇಕು ಎಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.
ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು?
1937 ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕೈಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ನಾಲ್ಕು ಚರಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಲ್ಲಾ 6 ಚರಣಗಳನ್ನು ಹಾಡುವುದು ಈಗ ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು, “ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾ ಅವರ ಹಾದಿ ಹಿಡಿದ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಅವರು ಈ ಹಾಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು” ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೆ, “ಮೊದಲು ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಅನ್ನು ವಿಭಜಿಸಲಾಯಿತು, ನಂತರ ದೇಶವನ್ನು ವಿಭಜಿಸಲಾಯಿತು” ಎಂದು ಅವರು ವಾಗ್ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ್ದರು.
ಅಧಿಕೃತ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆ
1950 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ, ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಕೇವಲ ಮೊದಲ ಎರಡು ಚರಣಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ 6 ಚರಣಗಳ ಪೂರ್ಣ ಆವೃತ್ತಿಯೇ ಅಧಿಕೃತ ಮಾನದಂಡವಾಗಲಿದೆ. ಮಾತೃಭೂಮಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ತರಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ ತಿಳಿಸಿದೆ.
