ಮುಂಬೈ: ದೇಶದ ಕರೆನ್ಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬದಲಾವಣೆ ತರಲು ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸಿದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸದ್ಯ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಪಾಲಿಮರ್ (ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್) ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಆರ್ಬಿಐ ಗವರ್ನರ್ ಸಂಜಯ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗವರ್ನರ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ.
ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದ ಹಿಂದೆಯೇ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ಮಂಡಿಸಿತ್ತು. ಈಗ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ನಗದು (ಕ್ಯಾಶ್) ಚಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಬೇಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ಭಾರಿ ಜಿಗಿತವಾಗಿದೆ.
ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳ ಅಗತ್ಯ ಏಕಿದೆ?
ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ನಗದಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವ ವೆಚ್ಚ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳು ಬೇಗನೆ ಕೊಳೆಯಾಗುತ್ತವೆ, ಹರಿಯುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಹಾಳಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಚಲಾವಣೆಯಿಂದ ಹೊರಗಿಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ (ಡಿಸ್ಕಾರ್ಡ್). ಇದು ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ, ಫೆಬ್ರವರಿ 2014 ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು. ಅದರಂತೆ, ದೇಶದ ಆಯ್ದ 5 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ (ಫೀಲ್ಡ್ ಟ್ರಯಲ್) 10 ರೂಪಾಯಿ ಮುಖಬೆಲೆಯ 1 ಶತಕೋಟಿ (100 ಕೋಟಿ) ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಚಲಾವಣೆಗೆ ತರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ವಿವಿಧ ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ನೋಟುಗಳು ಎಷ್ಟು ಬಾಳಿಕೆ ಬರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ನಗರಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು:
ಮೈಸೂರು (Mysore)
ಕೊಚ್ಚಿ (Kochi)
ಜೈಪುರ (Jaipur)
ಶಿಮ್ಲಾ (Shimla)
ಭುವನೇಶ್ವರ (Bhubaneswar)
ಯೋಜನೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದ್ದು ಏಕೆ?
2014 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಈ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ (Technological and Operational) ತೊಂದರೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಆದರೆ ಈಗ ಆರ್ಬಿಐ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿ ನಿಂತು ಹೊಸ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಸಜ್ಜಾಗಿದೆ.
ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳ 3 ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು:
ದೀರ್ಘ ಬಾಳಿಕೆ (ಲಾಂಗ್ ಲೈಫ್): ಈ ನೋಟುಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆದರೂ ಅಥವಾ ಮಡಚಿದರೂ ಹರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇವು ಹಲವು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುತ್ತವೆ.
ನಕಲು ಮಾಡುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ: ಪಾಲಿಮರ್ ನೋಟುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಭದ್ರತಾ ಫೀಚರ್ಸ್ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಬಹುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು (ಫೇಕ್ ಕರೆನ್ಸಿ) ತಯಾರಿಸುವುದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಮತ್ತು ಮರುಬಳಕೆ ಸಾಧ್ಯ: ಈ ನೋಟುಗಳಿಗೆ ಕೊಳಕು ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ನಂತರ ಇವುಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಮರುಬಳಕೆ (ರೀಸೈಕಲ್) ಮಾಡಬಹುದು.
