ಬೆಂಗಳೂರು: ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಬೇಸಿಗೆಯ ಬಿಸಿಲು ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮುರಿಯುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. ತಾಪಮಾನವು 45°C ಅಥವಾ 48°C ದಾಟಿದಾಗ, “ಈ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಹೊರಗೆ ಹೋದರೆ ಪ್ರಾಣಕ್ಕೇ ಅಪಾಯ” ಎಂದು ನಾವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯವಾಗಿ ಈ ‘ಅಪಾಯಕಾರಿ ತಾಪಮಾನ’ ಎಂದರೇನು? ನಮ್ಮ ದೇಹ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಶಾಖವನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲದು? ದೇಹದ ಅಂಗಾಂಗಗಳು ಹೇಗೆ ಕೈಕೊಡುತ್ತವೆ? ಎಂಬ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ದೇಹದ ಉಷ್ಣತೆ – ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:
ಬಾಹ್ಯ ಉಷ್ಣತೆ: ನಾವು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸುವ ಹೊರಗಿನ ಬಿಸಿಲು.
ಆಂತರಿಕ ಉಷ್ಣತೆ (Core Temperature): ಹೃದಯ, ಯಕೃತ್ತು (ಲಿವರ್), ಮೆದುಳಿನಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಗಳ ಒಳಗಿರುವ ಶಾಖ. ಒಬ್ಬ ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಮನುಷ್ಯನ ದೇಹದ ಆಂತರಿಕ ಉಷ್ಣತೆ 36.5°C ನಿಂದ 37.5°C (98.6°F) ಇರಬೇಕು.
ದೇಹವು ತಂಪಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ: ಹೊರಗಿನ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ, ನಮ್ಮ ಮೆದುಳು (ಹೈಪೋಥಾಲಮಸ್) ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸಿ, ಬೆವರಿನ ಮೂಲಕ ದೇಹವನ್ನು ತಂಪಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ.
ಮಾನವ ದೇಹ ಎಷ್ಟು ಶಾಖವನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲದು?
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯನು 35°C ನಿಂದ 40°C ವರೆಗಿನ ಬಾಹ್ಯ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲನು. ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇವಾಂಶ (Humidity) ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದರೆ, 45°C ನಿಂದ 50°C ವರೆಗೂ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಆದರೆ, ತಾಪಮಾನವು 50°C ದಾಟಿದರೆ ಅದು ಪ್ರಾಣಕ್ಕೇ ಸಂಚಕಾರ ತರಬಲ್ಲದು.
‘ವೆಟ್ ಬಲ್ಬ್ ತಾಪಮಾನ’ (Wet Bulb Temperature) – ಅಸಲಿ ಅಪಾಯ!
ಕೇವಲ ತಾಪಮಾನ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿನ ತೇವಾಂಶವೂ (ಹುಮಿಡಿಟಿ) ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ತಾಪಮಾನ 35°C ಇದ್ದು, ತೇವಾಂಶ 100% ಆಗಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ತಾಪಮಾನ 46°C ಇದ್ದು ತೇವಾಂಶ 50% ಆಗಿದ್ದರೆ ಅದು ಮಾನವನ ಬದುಕಿಗೆ ಕೊನೆಯ ಗೆರೆ ಇದ್ದಂತೆ.
ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ದೇಹದ ಬೆವರು ಆವಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ದೇಹವನ್ನು ತಂಪಾಗಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಫಲಗೊಂಡು, ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು.
ದೇಹದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಾಂಗಗಳ ಮೇಲಾಗುವ ಪರಿಣಾಮ:
ದೇಹದ ಆಂತರಿಕ ಉಷ್ಣತೆಯು 40°C (104°F) ದಾಟಿದಾಗ, ಅಂಗಾಂಗಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ:
ಮೆದುಳು: ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಊತ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪುವುದು ಮತ್ತು ಮಾತು ತಡಕಾಡುವುದು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೃದಯ: ದೇಹದ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಹೃದಯವು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ರಕ್ತವನ್ನು ಪಂಪ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹೃದಯಾಘಾತ (ಹಾರ್ಟ್ ಅಟ್ಯಾಕ್) ಆಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು.
ಮೂತ್ರಪಿಂಡ (ಕಿಡ್ನಿ) ಮತ್ತು ಯಕೃತ್ತು: ತೀವ್ರವಾದ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ (Dehydration) ರಕ್ತವು ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಕಿಡ್ನಿಗಳು ದೇಹದ ವಿಷಕಾರಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಫಿಲ್ಟರ್ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ವೈಫಲ್ಯ ಹೊಂದುತ್ತವೆ.
ಕೋಶಗಳು (Cells): ಅತಿಯಾದ ಶಾಖಕ್ಕೆ ದೇಹದಲ್ಲಿನ ಪ್ರೊಟೀನ್ಗಳು ಬೆಂದಂತಾಗಿ (Denature), ಜೀವಕೋಶಗಳು ಒಳಗಿನಿಂದಲೇ ನಾಶವಾಗಲು ತೊಡಗುತ್ತವೆ.
ಹೀಟ್ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ (ಬಿಸಿಲ ಬೇಗೆ) ಹಂತಗಳು:
ಹೀಟ್ ಕ್ರ್ಯಾಂಪ್ಸ್ (ಮಸಲ್ ಕ್ಯಾಚ್): ಸ್ನಾಯುಗಳ ನೋವು, ಸೆಳೆತ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾಗಿ ಬೆವರುವುದು.
ಹೀಟ್ ಎಕ್ಸಾಶನ್ (ದಣಿವಿನ ಹಂತ): ತಲೆತಿರುಗುವಿಕೆ, ದೌರ್ಬಲ್ಯ, ತಲೆನೋವು ಮತ್ತು ವಾಂತಿ. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ದೇಹದ ಉಷ್ಣತೆ 38°C – 39°C ಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ.
ಹೀಟ್ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ (ಬಿಸಿಲಾಘಾತ): ಉಷ್ಣತೆ 40°C ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು, ಬೆವರುವುದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಂತುಹೋಗುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪುವುದು. ಇದು ತುರ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ.
ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕಾ ಕ್ರಮಗಳು:
ನೀರು: ದಾಹವಾಗದಿದ್ದರೂ ಪ್ರತಿ ಅರ್ಧಗಂಟೆಗೆ ಒಮ್ಮೆ ನೀರು, ORS, ನಿಂಬೆ ಹಣ್ಣಿನ ರಸ ಅಥವಾ ಮಜ್ಜಿಗೆಯನ್ನು ಕುಡಿಯಿರಿ.
ಸಮಯ: ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 12 ಗಂಟೆಯಿಂದ ಸಂಜೆ 4 ಗಂಟೆಯ ನಡುವೆ ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಹೊರಗೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ.
ಉಡುಪು: ಹಗುರವಾದ, ತಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಮತ್ತು ಸಡಿಲವಾದ ಹತ್ತಿ (ಕಾಟನ್) ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ.
ಲಕ್ಷಣಗಳು: ತಲೆತಿರುಗುವಿಕೆ ಅಥವಾ ವಾಂತಿ ಬಂದಂತಾದರೆ ತಕ್ಷಣವೇ ನೆರಳಿನ ಜಾಗಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ, ದೇಹದ ಮೇಲೆ ತಣ್ಣೀರನ್ನು ಚಿಮುಕಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.
ಗಮನಿಸಿ: ಈ ಮಾಹಿತಿಯು ಕೇವಲ ಜಾಗೃತಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ. ತೀವ್ರವಾದ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೆ ತಕ್ಷಣವೇ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ.
