ಬೆಂಗಳೂರು: ಕರ್ನಾಟಕದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಚುನಾವಣಾ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ 2026ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 15 ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ದಿನವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು “ಕರ್ನಾಟಕ ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ್ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಅಧಿನಿಯಮ, 2026” ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಮತದಾನದ ಗೌಪ್ಯತೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಕಾಯ್ದೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶ
ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ 326ನೇ ಅನುಚ್ಛೇದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಖಾತರಿಪಡಿಸಲಾದ ವಯಸ್ಕ ಮತಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಮುಕ್ತ, ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮುಖ್ಯ ಆಶಯವಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತಯಂತ್ರಗಳ (EVM) ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕಳವಳಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ಸದೃಢವಾದ ರಹಸ್ಯ ಮತಪತ್ರ (Secret Ballot Paper) ಪದ್ಧತಿಗೆ ಮರಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ.
ಪ್ರಮುಖ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು
1. ಮತಪತ್ರ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಮರುಚಾಲನೆ
ಈ ಅಧಿನಿಯಮದ ಮೂಲಕ ಈ ಹಿಂದೆ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ “ಮತದಾನ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು” ಬಳಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕರಣ 31ಎ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಂದ “ಅಥವಾ ಮತದಾನ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು” ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನುಮುಂದೆ “ಬ್ಯಾಲೆಟ್” ಅಥವಾ “ಮತ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ” ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು “ರಹಸ್ಯ ಮತಪತ್ರ” ಎಂದೇ ಅರ್ಥೈಸಬೇಕೆಂದು ಕಾಯ್ದೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
2. ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಸಿದ್ಧತೆ (ಪ್ರಕರಣ 165)
ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತಿಯ ಪ್ರತಿ ಮತಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಉಪವಿಭಾಗಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸತಕ್ಕದ್ದು. ಒಮ್ಮೆ ನಾಮಪತ್ರ ಸಲ್ಲಿಕೆಗೆ ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕ ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಚುನಾವಣೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸೇರ್ಪಡೆ, ಬದಲಾವಣೆ ಅಥವಾ ರದ್ದತಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ.
3. ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಆಶಯಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನ
ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಕುಲದೀಪ್ ನಾಯರ್ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟ (2006) ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ತೀರ್ಪಿನಂತೆ, ಮುಕ್ತ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ಮತದಾನವು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಈ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಆದೇಶವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಶಾಸನವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ.
ಜಾರಿ ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನ
ಈ ಅಧಿನಿಯಮಕ್ಕೆ 2026ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 14ರಂದು ಗೌರವಾನ್ವಿತ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಒಪ್ಪಿಗೆ ದೊರೆತಿದ್ದು, ಇದು ಕೂಡಲೇ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆಗಳು ಎದುರಾದಲ್ಲಿ, ಅದನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಘೋಷಣೆಯ 21ನೇ ಅನುಚ್ಛೇದದ ಬದ್ಧತೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಯಾವುದೇ ಭಯ ಅಥವಾ ಬಾಹ್ಯ ಒತ್ತಡವಿಲ್ಲದೆ ಮತದಾರರು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಲು ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಲು ಈ “ರಹಸ್ಯ ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ” ಒಂದು ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಲಿದೆ.
ವರದಿ; ವಸಂತ ಬಿ ಈಶ್ವರಗೆರೆ, ಸಂಪಾದಕರು…
