ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಯಾರಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಉಯಿಲು (Will) ಬರೆಯದೆ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರೆ, ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿ ಹಂಚಿಕೆಯು ಹಿಂದೂ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯ್ದೆ 1956 ಮತ್ತು 2005ರ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕಾನೂನು ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಾರಸುದಾರರನ್ನು ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
1. ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ವಾರಸುದಾರರು (Class-I Heirs)
ಆಸ್ತಿ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಇವರಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ:
ತಾಯಿ (Mother): ತಂದೆಗೆ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಕೇವಲ ತಾಯಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಈ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿರುತ್ತದೆ.
ಪತ್ನಿ (Widow): ಪತಿಯ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಪಾಲನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಪುತ್ರಿಯರು: 2005ರ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪುತ್ರಿಯರಿಗೂ ಪುತ್ರರಷ್ಟೇ ಸಮಾನವಾದ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕಿದೆ.
ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ಮಕ್ಕಳ ಸಂತಾನ: ಒಂದು ವೇಳೆ ವಾರಸುದಾರರು (ಮಗ ಅಥವಾ ಮಗಳು) ಮೊದಲೇ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಅವರ ಪಾಲಿನ ಆಸ್ತಿಯು ಅವರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ (ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಿಗೆ) ಸೇರುತ್ತದೆ.
ದತ್ತು ಪಡೆದ ಮಕ್ಕಳು: ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ದತ್ತು ಪಡೆದ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಸಹ ಸ್ವಂತ ಮಕ್ಕಳಂತೆಯೇ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳಿರುತ್ತವೆ.
2. ದ್ವಿತೀಯ ದರ್ಜೆಯ ವಾರಸುದಾರರು (Class-II Heirs)
ಒಂದು ವೇಳೆ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ವಾರಸುದಾರರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಆಸ್ತಿಯು ಇವರಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ತಂದೆ, ಸಹೋದರರು, ಸಹೋದರಿಯರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳು ಇರುತ್ತಾರೆ.
ಆಸ್ತಿ ವರ್ಗಾವಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಾನೂನು ದಾಖಲೆಗಳು:
ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ವಾರಸುದಾರರ ಹೆಸರಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ದಾಖಲೆಗಳು ಅತ್ಯಗತ್ಯ:
ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರ (Death Certificate): ವ್ಯಕ್ತಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ಸಾಕ್ಷಿ.
ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರ (Family Member Certificate): ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ.
ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಾರಸುದಾರರ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರ (Legal Heir Certificate): ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಈ ಪತ್ರವು ವಾರಸುದಾರರನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ದೃಢೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳು:
ಎರಡು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ:
1955ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು: ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರಿದ್ದರೂ, ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕಿರುತ್ತದೆ. ಪತ್ನಿಗೆ ಬರಬೇಕಾದ ಒಂದು ಪಾಲನ್ನು ಅವರಿಬ್ಬರು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
1955ರ ನಂತರ: ಎರಡನೇ ಮದುವೆಯು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಎರಡನೇ ಪತ್ನಿಗೆ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಆಕೆಯ ಮೂಲಕ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಂದೆಯ ಸ್ವಯಾರ್ಜಿತ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ (Self-acquired property) ಮಾತ್ರ ಹಕ್ಕಿರುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವಜರ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಹಕ್ಕಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯ ಮಕ್ಕಳು: ಪತ್ನಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ನೀಡಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗಿನ ರಕ್ತಸಂಬಂಧ ಕಡಿದು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಂದೆಯ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪಾಲು ಇರುತ್ತದೆ.
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಉಯಿಲು ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಕಾನೂನು ಬಹಳ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಆಸ್ತಿ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಗೊಂದಲಗಳಿದ್ದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಸಲಹೆಗಾರರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ.
