ನೀವು ರಾತ್ರಿ ಹಾಯಾಗಿ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡಲು ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚುತ್ತೀರಿ. ಆದರೆ, ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನಡೆದ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಅವಮಾನಕರ ಘಟನೆ ನಿಮ್ಮ ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಅಯ್ಯೋ, ಅಂದು ನಾನು ಹಾಗೆ ಮಾಡಬಾರದಿತ್ತು ಎಂದು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಡುತ್ತೀರಿ. ಇದು ಕೇವಲ ನಿಮಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆಗುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅನುಭವ. ಆದರೆ, ಈ ರೀತಿಯ ಘಟನೆಗಳು ರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತಲ್ಲೇ ಯಾಕೆ ಮರುಕಳಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಹಿಂದೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣಗಳಿವೆ.
ಮಿದುಳಿನ ‘ಡೀಫಾಲ್ಟ್ ಮೋಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್’ (DMN):
ನಮ್ಮ ಮೆದುಳು ಸುಮ್ಮನಿರುವಾಗಲೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ನಾವು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ಮೆದುಳಿನ ‘ಡೀಫಾಲ್ಟ್ ಮೋಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್’ (Default Mode Network) ಎಂಬ ಭಾಗ ಸಕ್ರಿಯವಾಗುತ್ತದೆ. ದಿನದ ಗದ್ದಲ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ, ಮೆದುಳು ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಘಟನೆಗಳು, ತಪ್ಪುಗಳು ಮತ್ತು ಅವಮಾನಕರ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಮೆಲುಕು ಹಾಕುತ್ತದೆ.
ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂಸ್ಕರಣೆ (Emotional Processing):
ದಿನವಿಡೀ ನಾವು ಪಡೆದ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಮೆದುಳು ರಾತ್ರಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನೆನಪಿನ ಶೇಖರಣೆಗೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತದೆ (Memory Consolidation). ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, ಮೆದುಳು ಬಲವಾದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ನಾಚಿಕೆ, ಭಯ, ಅಥವಾ ಕೋಪ) ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅವಮಾನಕರ ಘಟನೆಗಳು ಬಲವಾದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ನೋವನ್ನು ನೀಡಿರುವುದರಿಂದ, ಮೆದುಳು ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ.
ರಾತ್ರಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮೆದುಳಿನ ಮುಂಭಾಗದ ಭಾಗವಾದ ‘ಪ್ರೀಫ್ರಂಟಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್’ (Prefrontal Cortex), ಇದು ತಾರ್ಕಿಕ ಚಿಂತನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ, ಅದು ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಆ ಅವಮಾನಕರ ಘಟನೆ ಎಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕದು ಅಥವಾ ಈಗ ಅದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನಮಗೆ ಹೊಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಮೆದುಳು ಆ ಘಟನೆಯನ್ನು ಈಗಿನ ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿ ಆತಂಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಮಲಗುವ ಮುನ್ನ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿಡುವುದು ಮೆದುಳಿನ ಹೊರೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಧ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟ: ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರಶಾಂತಗೊಳಿಸುವ ವ್ಯಾಯಾಮಗಳು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತವೆ.
ಸ್ವಯಂ ಕರುಣೆ (Self-Compassion): “ನಾನು ಮನುಷ್ಯ, ತಪ್ಪು ಮಾಡುವುದು ಸಹಜ” ಎಂದು ನಿಮಗೆ ನೀವು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಿ.
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ನಿಮ್ಮ ಮೆದುಳು ಕೇವಲ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇಂತಹ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಬಂದಾಗ ಅದನ್ನು ಲಘುವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ದೀರ್ಘ ಉಸಿರು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ನಿದ್ದೆಗೆ ಜಾರುವುದೇ ಉತ್ತಮ.
