ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕಲೆ ಹಾಗೂ ಅವಧಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಧ್ರುವತಾರೆ
ಲೇಖನಿ ಅಥವಾ ಕಾಗದದ ಯಾವುದೇ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ, ತಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ವಿವಿಧ ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಭಾರತದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲೆಯಾದ ‘ಅವಧಾನ’ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಮಹಾನ್ ವಿದ್ವಾಂಸ ಶತಾವಧಾನಿ ಡಾ. ಆರ್. ಗಣೇಶ್ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗೆ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಸೃಜನಶೀಲತೆ, ಪಾಂಡಿತ್ಯ, ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ತೀಕ್ಷ್ಣತೆ ಹಾಗೂ ಸಮಾಂತರ ಆಲೋಚನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಈ ಕಲಾಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಇವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಇವರು ಇದುವರೆಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ 1,300ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಷ್ಟಾವಧಾನಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ 5 ಶತಾವಧಾನಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವಧಾನ ಕಲೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲೂ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಇವರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಹಲವು ನವೀನ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಲೆಯತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಲು ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆ ಹಾಗೂ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಡಿಸೆಂಬರ್ 4, 1962 ರಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೋಲಾರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಡಾ. ಗಣೇಶ್ ಅವರು ಅಪ್ರತಿಮ ಬಹುಶ್ರುತ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಧನೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿದ್ದು, ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾದ ನಂತರ, ಮೆಟೀರಿಯಲ್ಸ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಮೆಟಲರ್ಜಿ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಡಿ.ಲಿಟ್. ಪದವಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಾವ್ಯಮೀಮಾಂಸೆ, ಛಂದಸ್ಸು, ಸಾಹಿತ್ಯ, ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಹಾಗೂ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಇವರಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಆಳವಾದ ಅರಿವಿದೆ. ಇವರು ಕನ್ನಡ, ಸಂಸ್ಕೃತ, ಪ್ರಾಕೃತ, ಪಾಲಿ, ತೆಲುಗು, ತಮಿಳು, ಹಿಂದಿ, ಗ್ರೀಕ್, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮತ್ತು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಭಾಷೆಗಳ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ನಿಮ್ಹಾನ್ಸ್, ಐ ಜಿ ಎನ್ ಸಿ ಎ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾಭವನದಂತಹ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಕಲೆ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಟಕ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅಪೂರ್ವ ಕೊಡುಗೆ
ಕೇವಲ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿಗೂ ಡಾ. ಗಣೇಶ್ ಅವರ ಕೊಡುಗೆ ಅನನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇವರು ಕಲೆಗಳ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಕೆಲವು ನವೀನ ಕಲಾಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಅವುಗಳೆಂದರೆ: (1) ಕಾವ್ಯ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಗಳ ಸಂಗಮವಾದ ‘ಕಾವ್ಯ-ಚಿತ್ರ-ಗೀತ-ನೃತ್ಯ’, ಮತ್ತು (2) ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಾಟ್ಯ ರಂಗಭೂಮಿಯಾದ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರ ‘ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ-ಯಕ್ಷಗಾನ’. ಇದರಲ್ಲಿ ಕಲೆಯ ವೇಷಭೂಷಣಗಳು, ಚಲನವಲನಗಳು, ಕಥಾವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದಂತಹ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸೌಂದರ್ಯಾತ್ಮಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ‘ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ-ತಾಳಮದ್ದಲೆ’ಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಒಂದು ವಾಚಿಕ ಕಲೆಯಾಗಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದನೊಬ್ಬನೇ ಒಂದು ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ವಿವಿಧ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಸ್ವಗತಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಕಾರಗಳು ಭಾರತ ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿವೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ, ಭರತನ ನಾಟ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ‘ಪೂರ್ವರಂಗ’ವನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಅದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ‘ಅಷ್ಟನಾಯಕರ’ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಬಗ್ಗೆ ಒಲವು ಮೂಡಿಸಲು ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು
ಡಾ. ಗಣೇಶ್ ಅವರು 70ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿರುವ ಸಮೃದ್ಧ ಬರಹಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕವಿತೆಗಳು, ನಾಟಕಗಳು, ಪ್ರಬಂಧಗಳು, ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಳು, ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಲೇಖನಗಳು ಹಾಗೂ ಪಾಂಡಿತ್ಯಪೂರ್ಣ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವತಂತ್ರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲದೆ, ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಬ್ಬ ಜನಪ್ರಿಯ ವಾಗ್ಮಿಯಾಗಿರುವ ಇವರ, ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ವಿವಿಧ ಆಯಾಮಗಳ ಕುರಿತಾದ 15,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗಂಟೆಗಳ ಕನ್ನಡ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಗಂಭೀರ ಜ್ಞಾನಾಸಕ್ತರ ಸಣ್ಣ ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ವಲಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ಹಾಗೂ ಆಧುನಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಮೂಲಭೂತ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸೌಂದರ್ಯಮೀಮಾಂಸೆ ಮತ್ತು ಛಂದಸ್ಸಿನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿವೆ.
ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು
ಇವರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ ನೂರಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಪುರಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳು:
- ನವದೆಹಲಿಯ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್
- ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
- ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಅನುವಾದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
- ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯವರಿಂದ ‘ಮಹರ್ಷಿ ಬಾದರಾಯಣ ವ್ಯಾಸ ಸಮ್ಮಾನ್‘ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುರಸ್ಕಾರ.
ಐದು ದಶಕಗಳ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರೀತಿ, ‘ಪುಸ್ತಕದ ಮನೆ’ಯ ಮೂಲಕ ಜ್ಞಾನ ದಾಸೋಹ
ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಾಂಡವಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುಸ್ತಕಪ್ರೇಮಿ ಹಾಗೂ ಜ್ಞಾನ ಸಂರಕ್ಷಕರಾದ ಅಂಕೇಗೌಡ ಎಂ. ಅವರು ಪುಸ್ತಕಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಉಚಿತ ಜ್ಞಾನ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಇಡೀ ಜೀವನವನ್ನೇ ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಕಳೆದ ಸುಮಾರು ಐದು ದಶಕಗಳಿಂದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಶ್ರಮದಿಂದ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾದ ಖಾಸಗಿ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಇವರು, ಭಾರತದ ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಪೂರ್ವ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ಯಾನ
ಜನವರಿ 8, 1949 ರಂದು ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಾಂಡವಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಚಿನಕುರಳಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಶ್ರೀ ಅಂಕೇಗೌಡರು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಪಾಂಡವಪುರ ಸಹಕಾರ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ‘ಟೈಮ್ ಆಫೀಸರ್’ ಆಗಿ 32 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, 2005ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದರು. ಕಾಲೇಜು ದಿನಗಳಿಂದಲೇ ಪುಸ್ತಕ ಓದುವ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ತೀವ್ರ ಹವ್ಯಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದ ಇವರು, ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಒಂದು ಜೀವಮಾನದ ಮಹತ್ಕಾರ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿಕೊಂಡರು.
20 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಪುಸ್ತಕಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ‘ಪುಸ್ತಕದ ಮನೆ’
ಅಂಕೇಗೌಡರು ಕಳೆದ 50 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ವಿನಿಯೋಗಿಸಿ 20 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಈ ಬೃಹತ್ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಹಿಂದಿ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಪುಸ್ತಕಗಳಿವೆ. ಸಾಹಿತ್ಯ, ಇತಿಹಾಸ, ಕಲೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮ, ಸಂಗೀತ, ಭೂಗೋಳ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಂತಹ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವಿಷಯಗಳ ಅಪರೂಪದ ಗ್ರಂಥಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.
ಇವರ ನಿವಾಸವೇ ಇಂದು “ಪುಸ್ತಕ ಮನೆ” ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದ್ದು, ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಉಚಿತ ಗ್ರಂಥಾಲಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನ ಜ್ಞಾನದ ಪ್ರವೇಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರು, ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಆಕಾಂಕ್ಷಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಓದಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಣಾ ಭಾವ
ಯಾವುದೇ ಸಂಬಳ ಪಡೆಯುವ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಇಲ್ಲದೆ, ಕೇವಲ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಅಂಕೇಗೌಡರು ಈ ಬೃಹತ್ ಜ್ಞಾನ ಭಂಡಾರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಂದಿಗೂ ತಮ್ಮ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾ, ಅದೇ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾ ಪುಸ್ತಕಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ದಿನದ 24 ಗಂಟೆಯೂ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಈ ಜೀವನಶೈಲಿ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆ, ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಪ್ರಸಾರದ ಬದ್ಧತೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು
ಅಂಕೇಗೌಡರ ಈ ಅಪ್ರತಿಮ ಸಮಾಜಮುಖಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಒಲಿದು ಬಂದಿವೆ:
· 2014 ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ‘ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‘
· 2017 ರಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ‘ಲಿಮ್ಕಾ ಬುಕ್ ಆಫ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‘ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ
· ಇವರ ಜೀವಮಾನದ ಸೇವೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಸಹ ನೀಡಿದೆ.
ಐದು ದಶಕಗಳ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಸೇವೆ, ಅಸಹಾಯಕರ ಬಾಳಿಗೆ ಬೆಳಕಾದ ‘ಅಮ್ಮ’
ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ‘ಸುಮಂಗಲಿ ಸೇವಾಶ್ರಮ’ದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಡಾ. ಎಸ್. ಜಿ. ಸುಶೀಲಮ್ಮ ಅವರು ಕಳೆದ ಐದು ದಶಕಗಳಿಂದ ಸಮಾಜದ ನಿರ್ಗತಿಕರು ಮತ್ತು ಶೋಷಿತರ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ತಾಯಿ ಇಲ್ಲದ ಮಕ್ಕಳು, ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರು, ಆದಿವಾಸಿಗಳು, ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ನಗರದ ಬಡವರ ಸೇವೆಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಇವರನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ “ಅಮ್ಮ” ಎಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ತಳಮಟ್ಟದ ಸಮಗ್ರ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲೇ ಕಟ್ಟಿಬೆಳೆಸಿದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಇವರದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಇವರ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಕಾರುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಸೇವೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದಿದೆ.
ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಸುಮಂಗಲಿ ಸೇವಾಶ್ರಮದ ಸ್ಥಾಪನೆ
ಮೇ 24, 1939 ರಂದು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಡಾ. ಸುಶೀಲಮ್ಮ ಅವರು ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯತ್ತ ಅಪಾರ ಒಲವು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಪೂರ್ಣಾವಧಿಯಾಗಿ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ತದನಂತರ, 1975 ರಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗದವರಿಗೆ ಸಮಗ್ರ ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ‘ಸುಮಂಗಲಿ ಸೇವಾಶ್ರಮ’ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅತ್ಯಂತ ಸೀಮಿತ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದ್ಧತೆಯ ಮೂಲಕ ಇಂದು ಬೃಹತ್ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿದ್ದಾರೆ.
ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು
ಡಾ. ಸುಶೀಲಮ್ಮ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಮವು ಸಮಾಜದ ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಜನಪದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನಾಥ ಮತ್ತು ಪರಿತ್ಯಕ್ತ ಬಾಲಕಿಯರಿಗಾಗಿ ಇರುವ ವಸತಿ ನಿಲಯ ‘ಪ್ರೇಮಾನಂದ ಮಕ್ಕಳ ಕುಟೀರ’, ‘ಬಸವಾನಂದ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ’, ‘ಸುಮಂಗಲಿ ಸೇವಾಶ್ರಮ ಬಾಲಕಿಯರ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ’ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವ ‘ಕಣ್ಮಣಿ ಕಿಂಡರ್ಗಾರ್ಟನ್’ ಸೇರಿವೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ, ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಆಶ್ರಯ ತಾಣ ‘ಸೌಹಾರ್ದ’, ವೃದ್ಧ ಮಹಿಳೆಯರ ಆರೈಕೆಗಾಗಿ ‘ಪುಣ್ಯಕೋಟಿ ವಾನಪ್ರಸ್ಥಾಶ್ರಮ’, ನಗರದ ಬಡವರಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುವ ಉಚಿತ ಪಾಲಿ ಕ್ಲಿನಿಕ್ ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಇದುವರೆಗೆ ಸಾವಿರಾರು ಫಲಾನುಭವಿಗಳು ಆಶ್ರಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು, ಆಪ್ತಸಮಾಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ, ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಚಳವಳಿ
ಡಾ. ಸುಶೀಲಮ್ಮ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ವಯಸ್ಕರ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಅಭಿಯಾನಗಳು, ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಮಂಡಲಗಳ ರಚನೆ, ವೃತ್ತಿಪರ ಹಾಗೂ ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ ತರಬೇತಿ, ಕಿರುಸಾಲ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಾಯಕತ್ವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಇವರು ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇರುಳಿಗ ಮತ್ತು ಕುರುಬರಂತಹ ಆದಿವಾಸಿ ಸಮುದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರುವ ಇವರು, ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅವರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೆರವಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲೂ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಇವರು ‘ವೃಕ್ಷಮಹಾದಾಸೋಹ’ ಎಂಬ ಪರಿಸರ ಚಳವಳಿಯ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದು, ಇದರ ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ 40 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಸಿಗಳನ್ನು ನೆಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಸಾಕ್ಷರತೆ, ಮಹಿಳಾ ಕಲ್ಯಾಣ, ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಸರ್ಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು
ಸಮಾಜ ಸೇವಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇವರ ಜೀವಮಾನದ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ನೂರಾರು ಗೌರವಗಳು ಸಂದಿವೆ. ಇವರು 3 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು 3 ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳು:
· ಡಾ. ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
· ಮಕ್ಕಳ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
· ಡಾ. ದುರ್ಗಾಬಾಯಿ ದೇಶಮುಖ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
· ಬಸವಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಿತ್ತೂರು ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
· ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತೆಗಾಗಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಎನ್. ಮೆನನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
· ನಾಡಪ್ರಭು ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
· ವಿಜಯಪುರದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಅಕ್ಕಮಹಾದೇವಿ ಮಹಿಳಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ.
